Over de rol van ijdelheid in de wetenschap ~ Over Norbert Elias

Omslag & DTP BuroBouws

In 1946 ging ik als student de colleges bijwonen van Professor A.N.J. Den Hollander, toen net benoemd tot hoogleraar in de sociologie aan de Universiteit van Amsterdam. In een van zijn eerste colleges ried hij ons ter lezing de studie aan van een zekere Norbert Elias, getiteld Über den Prozess der Zivilisation. Hij zei erbij: ‘hij is een Duitser van joodse komaf, dus helaas, alle kans dat hij niet meer leeft’. Ik heb zijn raad opgevolgd en daar nooit spijt van gehad.

Als ik zijn studie nu opnieuw beschouw vind ik die weer, of nog steeds, een meesterwerk, handelend over een belangrijk onderwerp, met verve gepresenteerd en, dat vooral, gebaseerd op gedegen en zorgvuldig onderzoek. Geen uitspraak of die wordt onderbouwd door een verwijzing naar de literatuur; het notenapparaat omvat ruim 10 percent van de totale, zo’n 800 pagina’s tellende, tekst. En tenslotte, mij dunkt dat zijn conclusies grotendeels ook nu nog geldig zijn. [1] Ik ben trouwens niet de enige die dit meent. Zo werd ik geattendeerd op een boek uit 2011 waarvan de auteur dankbaar gebruik maakt van zijn inzichten, zoals neergelegd in Über den Prozess der Zivilisation.[2]

In 1933 was Elias verbonden aan de universiteit van Frankfurt als assistent van Karl Mannheim, een in die tijd terecht befaamde socioloog. In januari van dat jaar kwam Hitler in Duitsland aan de macht. Al in maart of april is Elias uit Duitsland vertrokken, toen dat voor joden nog gemakkelijk kon. Hij heeft twee jaar in Parijs gewoond, is daarna naar Londen getrokken. Daar ontving hij van een comité dat joodse vluchtelingen uit Duitsland bijstond jarenlang een schamele toelage.

In precies drie jaar, van zijn acht en dertigste tot zijn een en veertigste heeft hij daar toen zijn meesterwerk geschreven. Een herculische prestatie. Hij had weliswaar geen andere besognes maar aan de andere kant, hij miste daar de steun van een academische instelling. Hij bracht al zijn dagen in eenzaamheid werkend door in het British Museum, dezelfde plaats waar Karl Marx zoveel jaren eerder zijn meesterwerk schreef. In 1938 kwamen zijn ouders, die nog steeds in Duitsland woonden, hem in Londen bezoeken. Een wonder dat hun dat nog gelukt is. Norbert heeft ze gesmeekt om niet terug te gaan en bij hem in Londen te komen wonen. Maar zijn vader zei: ‘mij kunnen ze niks maken, ik heb nooit in mijn leven de wet overtreden, ik heb in Breslau als onbezoldigd adviseur voor de belastingdienst gewerkt, waarvoor ik zelfs een onderscheiding heb gekregen’. Ze zijn in volle onschuld teruggegaan naar hun vertrouwde huis in Breslau. Zijn vader is in 1940 een natuurlijke dood gestorven, zijn moeder is enkele jaren later opgepakt en vermoord. In 1939 kon Elias, nog net voor de oorlog, de twee dikke boekdelen waaruit zijn meesterwerk bestaat, slijten aan een Zwitserse uitgever.

Bovenstaande gegevens zijn voornamelijk ontleend aan zijn memoires, verschenen in: ‘De Geschiedenis van Norbert Elias’, aldaar pp. 93-165: ‘Notities bij mijn levensloop’. Dit boek bevat tevens het verslag van zeven uitvoerige gesprekken met hem over zijn leven: Heerma van Voss, A.J. en A. van Stolk, aldaar pp. 11-92. [3] Die gesprekken hebben plaatsgevonden in 1984, Elias was toen 87 jaar oud. Hij gaf te kennen dat hij nog altijd vond een belangrijke Boodschap voor de Wereld te hebben, waar de wereld helaas onvoldoende naar luisterde. ‘U hebt altijd een opmerkelijk groot zelfvertrouwen gehad’, zeggen zijn gesprekspartners.

Elias: ‘Ik weet niet of het opmerkelijk is, maar ik heb nooit betwijfeld of ik gelijk had.
Zij: ‘Het is toch opmerkelijk als iemand de zekerheid heeft dat wat hij zegt belangrijk is?’
Elias: ‘Ja, maar die zekerheid heb ik en had ik altijd, ook als die inging tegen de mensen die het voor het zeggen hadden. Daar ben ik wel een beetje trots op.’ Read more

Bookmark and Share

NOS ~ Witte handel in zwarte mensen

Elk jaar op 1 juli vieren we het einde van de slavernij. Wat gebeurde er precies en welke rol speelde Nederland in deze pijnlijke geschiedenis? In deze special een terugblik op ruim 200 jaar trans-Atlantische slavernij.

Nederland actief in de slavenhandel
Het is een bittere geschiedenis, de ruim twee eeuwen waarin Nederland actief is in de trans-Atlantische slavernij.

Het begint in de 17e eeuw als Nederland zich mengt in de strijd met andere Europese landen om rijkdom en winst te vergaren via koloniën in Noord- en Zuid-Amerika.
De Spanjaarden en Portugezen hebben dan al diverse koloniën gesticht in de Nieuwe Wereld en verschepen tot slaafgemaakte Afrikanen vanuit de kust van West-Afrika om op de grootschalige suiker-, koffie- en katoenplantages te werken. De oorspronkelijke bevolking wordt niet geschikt gevonden voor dit zware werk en is bovendien voor een deel door de kolonisten uitgeroeid.

Als de Nederlandse West-Indische Compagnie (WIC) in 1630 een deel van Brazilië verovert op de Portugezen, krijgt Nederland ook belangstelling voor de Afrikaanse slavenhandel.
De WIC verovert in 1637 een belangrijk bastion in West-Afrika op de Portugezen: fort Elmina in Ghana. Vanaf dat moment hebben de Nederlanders een machtsbasis op het Afrikaanse continent, waarvandaan ze kunnen meedoen aan de georganiseerde slavenhandel.

De Nederlanders verschepen zo’n 600.000 Afrikanen, 5 procent van het totaal van naar schatting 12 miljoen die tussen de 15e tot de 19e eeuw door de Europeanen als slaaf worden verhandeld.
Morele bezwaren zijn er nauwelijks. Terwijl slavernij in West-Europa verboden is, wordt de trans-Atlantische slavernij met de Bijbel in de hand verdedigd.

Ga naar: https://lab.nos.nl/projects/slavernij/index.html

Bookmark and Share

Andere tijden ~ Leven in koloniaal Suriname – deel 1

Op 25 november 2017 was het precies 40 jaar geleden dat Suriname onafhankelijk werd. Andere Tijden zendt een tweeluik uit in aanloop naar de viering van 40 jaar onafhankelijkheid. Surinamers halen herinneringen op aan het leven in de kolonie vóór 1975. Na de Tweede Wereldoorlog krijgt Suriname algemeen kiesrecht en politieke partijen. Leidinggevende functies worden overgenomen door Surinamers; het Sranan wordt de eigen taal. Maar hoe kunnen de culturen in Suriname tot een eenheid worden gesmeed en kan de definitieve stap naar een eigen identiteit worden gemaakt? Een tweeluik met veel bijzonder filmmateriaal.

Ga naar: https://anderetijden.nl/Leven-in-koloniaal-Suriname—deel-1

Bookmark and Share

The Entire Archives Of Radical Philosophy Go Online: Read Essays By Michel Foucault, Alain Badiou, Judith Butler & More (1972-2018)

On a seemingly daily basis, we see attacks against the intellectual culture of the academic humanities, which, since the 1960s, have opened up spaces for leftists to develop critical theories of all kinds. Attacks from supposedly liberal professors and centrist op-ed columnists, from well-funded conservative think tanks and white supremacists on college campus tours. All rail against the evils of feminism, post-modernism, and something called “neo-Marxism” with outsized agitation.

For students and professors, the onslaughts are exhausting, and not only because they have very real, often dangerous, consequences, but because they all attack the same straw men (or “straw people”) and refuse to engage with academic thought on its own terms. Rarely, in the exasperating proliferation of cranky, cherry-picked anti-academia op-eds do we encounter people actually reading and grappling with the ideas of their supposed ideological nemeses.

Read more: http://www.openculture.com/the-entire-archives-of-radical-philosophy-go-online.html

Bookmark and Share

Rose Molokoane ~ Know Your City: Slum Dwellers Count

Earlier this month, SDI launched a landmark publication: “Know Your City: Slum Dwellers Count,” showcasing the extraordinary contribution of the Know Your City (KYC) campaign to understanding and taking action to reduce urban poverty and exclusion. Over the next weeks, we will post a chapter from the book to our blog weekly and related material on our social media platforms every day. Enjoy!

When I told people at the launch of our Know Your City campaign at Habitat III that SDI would profile 100 cities before World Urban Forum 9 (WUF), people thought I was making empty promises like everyone else. I told people that SDI was done with all the talking. Yes, it was good to talk and get the New Urban Agenda and the Sustainable Development Goals (SDGs) in place, but now the talking should end and the work should begin.

Sometimes when I’m in the community, I gossip about the Member States arguing about commas and which words to put in their documents. While they argue, we’re in the informal settlements counting toilets, negotiating with mayors, and building our own houses. I tell the community that we were the ones who put words into the New Urban Agenda about participation and community knowledge, and that now we have to show everyone how it’s done in practice.

If you want to know what it means to Know Your City, I want you to talk to one of the SDI federation members. You’ll find them in more than 30 countries. They’re easy to spot. Usually they’re singing and making a lot of noise. I want them to tell you about measuring shacks that are so close together you need to climb up on roofs to see what’s what; about mapping settlement boundaries and trying not to fall in drainage channels lined with garbage; about going house to house and hearing stories that make you want to cry; and about being chased by dogs and even by people with weapons as you administer enumerations. SDI members will tell you why they go to all that trouble and why they’re always screaming, “Information Is Power!”

Read more: http://knowyourcity.info/know-city-slum-dwellers-count/

Bookmark and Share

Oscar Perry Abello ~ Welcome To San Francisco. Would You Like To Make A Deposit?

A groundswell of interest in public banking has advocates pondering how city-owned banks could transform the way municipalities collect and spend their money.

It’s no surprise that Malia Cohen worries about what local public dollars are doing. As a member of the San Francisco Board of Supervisors, the municipal legislative body, it’s her job to know how, where and why the city’s money is coming in and going out. But recently, Cohen has joined a growing number of public officials around the country who are wondering what happens in between — what happens when the money in the city coffers goes to sleep at night.

In fiscal year 2017, the city of San Francisco took in an average of $508 million a month in revenues and put out $467 million a month in expenses. But in between, the banks that handle all that cash sometimes used public dollars in ways that, in the opinions of Cohen and others, contradict the reasons why that money is coming and going in the first place.

“The existing banking and financial structures we’re operating in don’t always mirror our city’s values,” Cohen says. “For example, we had many people opposing the Dakota Access Pipeline. Many of the banks we bank with support the funding of this pipeline.”

Read more: https://nextcity.org/welcome-to-san-francisco-would-you-like-to-make-a-deposit

Bookmark and Share

  • About

    Rozenberg Quarterly aims to be a platform for academics, scientists, journalists, authors and artists, in order to offer background information and scholarly reflections that contribute to mutual understanding and dialogue in a seemingly divided world. By offering this platform, the Quarterly wants to be part of the public debate because we believe mutual understanding and the acceptance of diversity are vital conditions for universal progress. Read more...
  • Support

    Rozenberg Quarterly does not receive subsidies or grants of any kind, which is why your financial support in maintaining, expanding and keeping the site running is always welcome. You may donate any amount you wish and all donations go toward maintaining and expanding this website.

    10 euro donation:

    20 euro donation:

    Or donate any amount you like:

    Or:
    ABN AMRO Bank
    Rozenberg Publishers
    IBAN NL65 ABNA 0566 4783 23
    BIC ABNANL2A
    reference: Rozenberg Quarterly

    If you have any questions or would like more information, please see our About page or contact us: info@rozenbergquarterly.com
  • Like us on Facebook

  • Follow us on Twitter

  • Archives