Alicja Gescinska ~ Van angst bevrijd

No comments yet

Je kunt bibliotheken vullen met filosofische traktaten over de liefde, maar over de haat is weinig gefilosofeerd. Nochtans is dat een belangrijk fenomeen. Een psychologisch verschijnsel dat geen mens vreemd zal zijn. In deze lezing wordt een specifiek aspect van de haat uitgelicht: de wijze waarop de haat zich verhoudt tot de vrijheid. De Duitse filosoof Max Scheler merkte begin vorige eeuw al op dat de haat en het ressentiment tot de ondergang van de vrijheid voeren, zowel op persoonlijk als maatschappelijk vlak. Scheler voorzag de triomf van het totalitarisme en inderdaad bewijzen de opkomst van het fascisme en de Tweede Wereldoorlog Schelers gelijk. Als haat en ressentiment opbloeien, wordt het bedje van de despoot gespreid. Net zoals dat gebeurt door morele passiviteit en onverschilligheid. Want het kwaad kan pas triomferen als mensen te goeder trouw onverschillig staan toe te kijken.

Al wie de vrijheid lief is, moet zich daardoor dan ook afvragen hoe het zit met de haat en het ressentiment in onze maatschappij. En met onze morele onverschilligheid. Bevrijdingsdag is daartoe een uitstekende gelegenheid. Hoe zit het dus met de haat en het ressentiment bij ons?
En met de angst ook, want ressentiment en haat worden gevoed door de angst. De angst dat we onze eigen toekomst niet in eigen handen hebben. In dat opzicht staat de vrijheid vandaag onder grote druk, want we leven in angstige tijden. We worden murw geslagen door allerhande crises. Financiële en economische crises. Maar ook met betrekking tot het onderwijs, onze democratische waarden en Europa zelf wordt steeds vaker van een crisis gesproken. Het vertrouwen in onze samenleving wankelt. En daarmee ook het geloof in onze democratische vrijheden.

Deze lezing is een aansporing om ons niet te laten misleiden door politici die angst cultiveren. Angst voor Europa. Angst voor de ander. Angst voor verscheidenheid. Angst voor al die Polen en Bulgaren die de Nederlandse bodem komen bezoedelen. Een angst die onlangs op confronterende wijze op het voorplan van de Nederlandse politiek verscheen. Angst kan snel omslaan in haat. En dat de vrijheid daarmee niet gediend is, mag duidelijk zijn. Vrijheid is geen voorrecht voor enkelen, maar het recht van allen. Ook van minderheden. Wie een verklikkersamenleving wil, waarin minderheden geviseerd worden op basis van geloof en afkomst, is geen democraat of vrijheidsstrijder. Laat ons dus vooral niet passief of onverschillig toekijken. Ons van kritisch commentaar onthouden. Laat ons de waarde van verdraagzaamheid en respect herwaarderen. Want zonder verdraagzaamheid en respect, kan er ook geen vrijheid zijn.

Vrijheidslezing 2012 Felix Meritis 5 mei 2012

image_pdfimage_print
Bookmark and Share

Comments

Leave a Reply





What is 16 + 11 ?
Please leave these two fields as-is:
IMPORTANT! To be able to proceed, you need to solve the following simple math (so we know that you are a human) :-)



Ads by Google

  • About

    Rozenberg Quarterly aims to be a platform for academics, scientists, journalists, authors and artists, in order to offer background information and scholarly reflections that contribute to mutual understanding and dialogue in a seemingly divided world. By offering this platform, the Quarterly wants to be part of the public debate because we believe mutual understanding and the acceptance of diversity are vital conditions for universal progress. Read more...
  • Support

    Rozenberg Quarterly does not receive subsidies or grants of any kind, which is why your financial support in maintaining, expanding and keeping the site running is always welcome. You may donate any amount you wish and all donations go toward maintaining and expanding this website.

    10 euro donation:

    20 euro donation:

    Or donate any amount you like:

    Or:
    ABN AMRO Bank
    Rozenberg Publishers
    IBAN NL65 ABNA 0566 4783 23
    BIC ABNANL2A
    reference: Rozenberg Quarterly

    If you have any questions or would like more information, please see our About page or contact us: info@rozenbergquarterly.com
  • Like us on Facebook

  • Follow us on Twitter

  • Recent Rozenberg Quarterly Articles

  • Rozenberg Quarterly Categories

  • Rozenberg Quarterly Archives