Appeltjes van Oranje ~ De popularisering van het nieuwe welzijnswerk

No comments yet

OranjefondsHet Oranje Fonds nomineert elk jaar een aantal aansprekende sociale projecten. Dit jaar zijn dat er elf, waarvan drie kans maken op een prijs van 15.000 euro en een gebeeldhouwd Appeltje van Oranje. Thema is deze keer buurtvoorzieningen in eigen beheer. Wat is de impact van deze Oscars voor sociale vernieuwing die in mei worden uitgereikt?

In 2014 keerde het Oranje Fonds 27,4 miljoen euro uit aan ruim 1.100 sociale projecten. Gemiddeld is dat circa 25.000 euro per aanvraag. Ze zijn daarmee het grootste sociale fonds van Nederland, meldt het fonds op de website. Door de overheidsbezuinigingen in de sociale sector, is het belang van dit fonds in het afgelopen decennium toegenomen. Niet zozeer omdat ze het financiële gat dichten, want de 27,4 miljoen van het fonds steekt schamel af tegen de veel grotere overheidsbezuinigingen in deze sector. De betekenis van het Oranje Fonds zit vooral in de positie die het fonds in het afgelopen decennium heeft verworven. In tweeërlei opzicht. Om te beginnen is dat de bijdrage aan de popularisering van het welzijnswerk. Exponenten hiervan zijn de jaarlijkse uitreiking van de Appeltjes van oranje. Maar ook het succes van de NL-doet dag en de Buren-dag, twee jaarlijkse campagnes die mensen er toe aan wil zetten één dag als vrijwilliger voor een sociaal doel te klussen, dan wel op de ‘burendag’ een gezellige activiteit met de buren te organiseren. Een tweede verdienste is de uitbreiding van de dienstverlening die het Oranje Fonds biedt. Dat gebeurt aan de hand van sociale thema’s geclusterd in meerjarige programma’s. In plaats van de suikeroom die aanvragen al dan niet toekent, staat het fonds de mensen die bij hen aankloppen ook terzijde bij inhoudelijke vragen. Naast financiering helpt het Oranje Fonds initiatiefnemers op weg met de methodische aanpak, organiseert het uitwisseling en laat het onderzoek uitvoeren naar resultaten. Door deze ruimere taakopvatting kan het fonds de aanpak van maatschappelijke thema’s agenderen en nieuwe werkwijzen in bredere kring over het voetlicht brengen.

Troonrede
Behalve in het populariseren van het welzijnswerk is het Oranje Fonds dus ook op de inhoud een belangrijke speler geworden in deze sector. Interessant dus om hier bij stil te staan aan de hand van de Appeltjes van Oranje. Om te beginnen bij de nominaties voor 2016. Dat heeft als thema buurtvoorzieningen die mensen in eigen beheer hebben. Denk daarbij aan voorbeelden als het zelfbeheer van een buurthuis, een dorpswinkel, een buurtmoestuin, een speelruimte of het gezamenlijk geregeld vervoer. `Samen zelf doen. De handen uit de mouwen steken en meedoen, het is hard nodig,` staat in de toelichting vermeld. Deze inleiding eindigt met: `We bekronen het zelfbeheer en de inzet voor elkaar.` Sleutelbegrippen waar de jury naar kijkt bij de selectie van de genomineerde projecten zijn: zelfbeheer, zelfredzaamheid en actief burgerschap. Deze criteria zou je ook kunnen lezen als een populaire versie van de spraakmakende frase uit de Troonrede van 2013, waarin werd aangekondigd dat de klassieke verzorgingsstaat plaats moet maken voor een ‘participatiesamenleving’.

Idols
Dit 23 letters tellende scrabblewoord is sindsdien een gevleugeld begrip in het sociaal beleid van de overheid. Maar ook omstreden vanwege de dubbele boodschap die versleuteld zat in deze beleidsombuiging van het Kabinet Rutte; een bezuinigingsoperatie in de sociale sector van ongekende omvang. Want juist in die koppeling zit het venijn bij de lancering van die term. Het propageren van de participatiesamenleving zet het vrijwilligerswerk in de belangstelling en sluit aan op een groeiende beweging van burgers die zelf zorg wil dragen voor gemeenschappelijke activiteiten en maatschappelijke voorzieningen. Het is deze trend waar het Oranje Fonds op inspeelt met Appeltje van Oranje. Deze helden van het sociale initiatief bieden ze een podium en zetten ze als voorbeelden landelijk in de schijnwerpers. De genoemde popularisering van het welzijnswerk door het Oranje Fonds is af te lezen aan het verschil tussen de eerste en de laatste edities van de Appeltjes van Oranje campagnes. De allereerste editie van 2013 kende nog geen genomineerden, het bestuur weest de winnaars aan. En tijdens de uitreiking hield Koningin Maxima als beschermvrouw van het fonds een speech. Het tweede jaar kreeg al meer cachet: de uitreiking was op paleis Noordeinde en een muzikaal optreden zorgde voor een feestelijker karakter. Twaalf jaar later is de prijsuitreiking uitgegroeid tot een prestigieus evenement, voorafgegaan door een regionale stemweek waarbij genomineerden zich via de sociale media in de etalage zetten en hun achterban mobiliseren. De combinatie van een online stemronde en een juryoordeel, doet denken aan formats van populaire talentenjachten op tv als Idols en de Voice. Alleen moeten die het doen zonder de uitreiking van de prijzen door een lid van het Koninklijk huis.

Marketing
Dat het Appeltje van Oranje het karakter heeft gekregen van een landelijke campagne, staat niet op zichzelf. Het Oranje Fonds mikt met meer landelijke campagnes op een breed publiek en grootschalige deelname. Zoals met de jaarlijkse klusdag NL-Doet, waarbij vrijwilligers op één dag vrijwillig hand en spandiensten uitvoeren voor sociale initiatieven. In 2015 namen ruim 300.000 mensen deel aan een kleine 8.000 klussen. Een ander voorbeeld is de jaarlijkse Buren-dag, die samen met koffiegigant Douwe Egberts wordt georganiseerd om de onderlinge contacten in een buurt te verstevigen. Met koffie als sociaal smeermiddel. Volgens de organisatoren deden hier vorig jaar één miljoen `buren` aan mee. Beide campagnes laten zien hoe marketinginstrumenten ingezet kunnen worden om landelijk met een grootschalige aanpak lokaal op kleine schaal sociale initiatieven te steunen. En sociale cohesie in de buurt een extra zetje in de goede richting te geven. Zo’n aanpak is nieuw voor het welzijnswerk. Het is een formule die leunt op de inzichten uit de wereld van de reclame en marketing. Daarbij maken ze gebruik van de goodwill van het Koningshuis. En speelt het sociaal beleid van de overheid dat particulier initiatief aanmoedigt, deze ontwikkeling in de kaart. Tot zo ver het halve glas dat vol is.

Twitter_AVO_Selectiedag2016Gemeenschapszin
Het versterken van de sociale cohesie met deze landelijke campagnes kan wellicht bijdragen aan de vitaliteit van de samenleving. Of, zoals de organisatoren van Burendag dit zelf verwoorden, het kan `buurten leuker, socialer en veiliger maakt als buren elkaar ontmoeten en zich samen inzetten.` Het is alleen de vraag of het Oranje Fonds zich niet al te gemakkelijk rijk rekent door de torenhoge tellingen van het aantal deelnemers als maatstaf van succes aan te voeren. Het is een goed nieuws show zolang de campagnes kiezen voor thema’s die bij voorbaat op brede steun kunnen rekenen, of ten goede komen aan de deelnemende groepen en hun directe omgeving. Dat is per definitie het geval bij de Burendag, bij NL-doet kiezen deelnemers goede doelen en organisaties die ze na aan het hart liggen. Bij de Appeltjes van Oranje is het in de editie van 2016 al niet anders, het is vooral de gemeenschapszin die op het schild wordt gehesen. Het zijn aansprekende, sympathieke initiatieven, veelal in dorpen en wijken die al royaal voorzien zijn van sociaal kapitaal. Net als bij de Kern met pit-campagne van de KNHM krijgen groepen en organisaties die al aan de weg timmeren een extra duwtje in de rug.

Taaie kwesties
Voor campagnes gelden nu eenmaal andere wetmatigheden dan de klassieke afwegingen die het emanciperende welzijnswerk hanteert. Het is dan ook niet te verwachten dat een campagne als Burendag zich bijvoorbeeld zal branden aan de ‘nieuwe buren’ die hier op grote schaal asiel zoeken. De protesten tegen hun komst laten zien hoe deze gemeenschapszin en sociale cohesie ook zich tegen zwakke of kwetsbare groepen kan keren. Het valt evenmin te verwachten dat Appeltjes van Oranje een vernieuwend maar controversieel project in de schijnwerpers zet. Taaie maatschappelijke kwesties en echte veranderingen in het sociale domein vragen nu eenmaal een andere benadering. Dat onderkent ook het Oranje Fonds, naast de campagnes besteden ze in circa tien programma’s over een langere periode uitvoerig aandacht aan dergelijke zaken. Binnen die programma’s is wel ruimte om buiten de reguliere kaders te experimenteren. En kan het fonds tijdelijk als medefinancier èn als partner die meedenkt over de inhoud, proberen de lokale overheid over te halen nieuwe werkwijzen in te voeren of op zoek te gaan naar andere oplossingen. Met de relativeringen van tijdelijk en proberen, want een fonds kan stimuleren en initiëren, een paar jaar lang zich met het volle gewicht inzetten. Maar biedt geen langdurige en structurele steun.

Voor meer informatie:
Over het Oranje Fonds op: www.oranjefonds.nl
Over het Appeltje van Oranje en de genomineerden: www.oranjefonds.nl/appeltjes
De campagne NL-doet: http://www.oranjefonds.nl/nldoet-op-11-en-12-maart-2016
De campagne Burendag: www.oranjefonds.nl/burendag
Over de KNHM en Kern met Pit: www.knhm.nl en www.kernmetpit.nl

image_pdfimage_print
Bookmark and Share

Comments

Leave a Reply





What is 12 + 20 ?
Please leave these two fields as-is:
IMPORTANT! To be able to proceed, you need to solve the following simple math (so we know that you are a human) :-)



Ads by Google

  • About

    Rozenberg Quarterly aims to be a platform for academics, scientists, journalists, authors and artists, in order to offer background information and scholarly reflections that contribute to mutual understanding and dialogue in a seemingly divided world. By offering this platform, the Quarterly wants to be part of the public debate because we believe mutual understanding and the acceptance of diversity are vital conditions for universal progress. Read more...
  • Support

    Rozenberg Quarterly does not receive subsidies or grants of any kind, which is why your financial support in maintaining, expanding and keeping the site running is always welcome. You may donate any amount you wish and all donations go toward maintaining and expanding this website.

    10 euro donation:

    20 euro donation:

    Or donate any amount you like:

    Or:
    ABN AMRO Bank
    Rozenberg Publishers
    IBAN NL65 ABNA 0566 4783 23
    BIC ABNANL2A
    reference: Rozenberg Quarterly

    If you have any questions or would like more information, please see our About page or contact us: info@rozenbergquarterly.com
  • Like us on Facebook

  • Follow us on Twitter

  • Recent Rozenberg Quarterly Articles

  • Rozenberg Quarterly Archives