Van ellende edel. De criticus Slauerhoff over het dichterschap ~ Inhoudsopgave & Woord vooraf

omslag_slau_zwart.inddInhoudsopgave

1. Inleiding
2. Demonen en dode zielen: Ruslands letterkunde
3. Stéphane Mallarmé: mysterieuze hersenspinsels en het vrije vers
4. ‘In den beginne was het Woord’: een beginselverklaring
5. Jules Laforgue: ‘stoutmoedige acrobaat in tijd, ruimte en gebied van het ik’
6. Arthur Rimbaud: ‘Mijn doode kameraad, ontembre zwerver, burgerterger’
7. Tristan Corbière: ‘Mijn broederziel, wiens incarnatie ik misschien ben’
8. ‘Het geval Lautréamont’: de logica van een abnormaal individu
9. Rainer Maria Rilke: ‘het móeten zwerven’
10. ‘Gorters werk bezitten is al een groot geluk’. Slauerhoff en het vrije vers
11. Slauerhoff polemist
12. Recapitulatie
13. De identiteit van de dichter. Slauerhoffs vers-praktijk
14. ‘Van ellende edel’. Besluit

Bijlage I. Slauerhoffs publicaties beschouwend proza
Bijlage II. Een selectie uit Slauerhoffs poëticale gedichten
Bijlage III. Corbières besproken gedichten
Bijlage IV. Slauerhoffs stuk over Lautréamont
Bijlage V. Slauerhoffs besproken gedichten
Bibliografie

Extra: VARA ~ De wereld draait door: Van Dis en Meinderts over de nalatenschap van Slauerhoff

Rozenberg Publishers 2005 – ISBN 90 5170 516 6

Woord vooraf
Dit proefschrift was een project dat voor het grootste deel tot stand kwam in stilte en in de eenzame teruggetrokkenheid van studeerkamer, bibliotheek en archief. Toch had deze arbeid niet zonder anderen gerealiseerd kunnen worden. Een aantal mensen wil ik daarom op deze plaats bedanken voor hun bijdrage aan de totstandkoming van dit boek. Read more

Bookmark and Share

Van ellende edel ~ Inleiding ~ Want wie vond ooit door te zoeken?

omslag_slau_zwart.indd1.1 Probleem- en doelstelling
‘Vanouds bracht reeds het dichter-zijn met zich mee, het móeten zwerven’, schrijft Slauerhoff in 1925 in een bespreking over Rilke.[i] Behalve het beroep dat hij op de Oudheid doet, valt het op dat Slauerhoff hier twee kenmerken van het dichterschap geeft: de aanwezigheid van een dwingende macht die de dichter in zijn ban houdt, en de geneigdheid van de dichter tot zwerven, tot een reizend leven dat een sedentair bestaan uitsluit.

Beide opvattingen heeft Slauerhoff in vers-theorie en vers-praktijk beleden. Zowel de door een demonische macht beheerste dichter, die hem tot scheppen dwingt, ook al wil hij het niet, als de onrustig dolende dichter (‘De dichter gaat de wereld rond’), vindt in het werk van Slauerhoff zijn duidelijkste verschijning in de figuur van de poète maudit.

Anders dan dat van tijdgenoten en collega-dichters als Marsman, Nijhoff, Bloem en Vestdijk is het kritisch werk van Slauerhoff altijd op de achtergrond gebleven. Het is het minst bekende deel van zijn oeuvre. Zijn brieven genieten zelfs meer bekendheid. De grote belangstelling voor de persoonlijkheid van de dichter Slauerhoff zal hier wel de reden voor zijn. Maar door een biografische bril bezien is het kritisch werk uiterst verhelderend. Het vormt dan ook een onlosmakelijk onderdeel van zijn levensbeschrijving. Opvallend is bijvoorbeeld Slauerhoffs vroege belangstelling voor Franse auteurs, in het bijzonder enkele dichters uit het Franse symbolisme[ii] en poètes maudits van het fin de siècle, aan wie hij tussen 1919 en 1925 een zestal stukken wijdde. Behalve een persoonlijke typering en interpretatie van deze auteurs en hun werk laten deze artikelen ook zien hoe Slauerhoff dacht over zaken die zijn eigen poëzie betroffen. Read more

Bookmark and Share

BBC TV Drama ~ William Shakespeare – Macbeth

This is the complete BBC Special TV enactment of the Shakespeare’s Macbeth Directed by Jack Gold (1983).

Bookmark and Share

Belinda Jack ~ What Is Reading

Neuroscience is beginning to explore what happens when we read by monitoring the areas of the brain that are stimulated while we read. Do these findings matter to the Humanities? Is there neurological evidence that the brain responds differently to ‘good’ and ‘bad’ writing? How we read clichés will be examined, as well as what the experience of re-reading tells us about reading first time round?

The transcript and downloadable versions of the lecture are available from the Gresham College website:
http://www.gresham.ac.uk/lectures

Gresham College has been giving free public lectures since 1597. This tradition continues today with all of our five or so public lectures a week being made available for free download from our website. There are currently over 1,500 lectures free to access or download from the website.
Website: http://www.gresham.ac.uk
Twitter: http://twitter.com/GreshamCollege
Facebook: https://www.facebook.com/greshamcollege

Bookmark and Share

Gabriel Garcia Marquez 1927 – 2014
Terug naar Macondo – Het spook van Honderd jaar eenzaamheid en het inheemse innerlijk van de Mesties ~ Inhoudsopgave

ouweneelbasisBij dit boek
Kennersblik; Stem; Boek.
Achter de coulissen van Macondo
Over de oorsprong
Cuernavaca; Herinnering; Guajiros; Ten slotte

Over de roman
Begin; Revolte; Segundo; Storm; Ten slotte

Over de nesteling
Lenzen; Decodering; Voelen; Geheugen; Ten slotte

Over het theater
Wilsbeschikking; Soorten; Herinneringsruimten; Bewust; Schijnwerpers; Bundeling; Politiek; Ten slotte

Op de podia van Macondo
Melquíades en de geschiedenis
Tijdsgevoel; Dictaturen; Blikveld; Cambridge; Bevolkingsdruk; Ten slotte

José Arcadio Buendía en de schepping 
Schepper; Wortels; Slang; Viering; Lichaam; Instellingen;Scheppingsverhalen; Ten slotte

Úrsula en de omwenteling 
Opnieuw; Marianismo; Antecedenten; Breekijzerin; Guadalupe; Ten slotte

Bij twee hoofdrolspelers uit Macondo 
Het aureool van de Kolonel
Ingewijd; Normatief; Thompson; Opstanden; Oorlogen; Gemeenten; Glimlach; Ten slotte

De arcadische strijd van Segundo 
Arcadisch; Monroe; Salvador; Trauma; Mannelijkheid; Ten slotte

De slotscène van Macondo
De gemoedstoestand
Utopie; Identiteit; Liefde; Ten slotte.

 

Bookmark and Share

Terug naar Macondo – Bij dit boek

Carcheri-CalleTerug naar Macondo begon met een lezing van de roman Honderd jaar eenzaamheid (1967) van de Colombiaanse schrijver Gabriel García Márquez. ’s Avonds, thuis op de bank. In die periode was ik al uitvoerig bezig met een sociaal-cultureel wetenschappelijk onderzoek naar de continuïteit van de inheemse cultuur van Latijns-Amerika. Ik had mij verdiept in de amerindiaanse scheppingsverhalen, zoals die van de Maya’s, de Azteken, de Inka’s, de Mapuche en diverse Amazonevolken. Ofschoon het lezen van García Márquez’ roman in feite niets met mijn academische onderzoekswerk van doen had, kreeg ik al spoedig last van een déjà vu. Ik had als het ware Honderd jaar eenzaamheid al gelezen in die scheppingverhalen maar wist tegelijkertijd dat García Márquez zich nooit een indio, indígena, inheemse of amerindiaan had genoemd. Integendeel, als er amerindio’s in zijn werk voorkomen dan voert hij ze op als behorend tot een andere wereld. Als hij naar eigen zeggen iets is, dan een caribeño, een inwoner van het Caraïbische Gebied van Colombia. Ik wist ook dat de inheemse geschiedenis van Colombia moeilijk op één lijn te plaatsen is met die van Mexico, Guatemala, Ecuador, Peru of Bolivia. Voor romans die de inheemse wereldvisie presenteren moest ik werken van de Peruaan José María Arguedas (1911-1969) of de Guatemalteek Miguel Ángel Asturias (1899-1974), winnaar van de Nobelprijs in 1967, uit de bibliotheek halen. Het was bekend dat Asturias zich diepgravend had ingeleefd in de Maya wereld en dat Arguedas romans en verhalen schreef die waren gebaseerd op zijn jeugd in een Quechua omgeving. Het kon niet zijn dat García Márquez tot hun wereld behoorde. Bovendien, Honderd jaar eenzaamheid was vooral een succes onder de mestiezen van Mexico, Colombia, Peru, Ecuador, Argentinië en nog enkele landen. En waarom zouden mestiezen zich identificeren met een amerindiaans scheppingsverhaal?

Volgens de Mexicaanse schrijver Carlos Fuentes moeten de Latijns-Amerikanen zich werkelijk in Honderd jaar eenzaamheid herkend hebben. Als ik de critici mag geloven, was de roman juist daarom in Latijns-Amerika een groter succes dan welke andere roman dan ook. Goed, maar wat herkennen ze dan? Of wie? Macondo, het dorp van de handeling? De geschiedenis van burgeroorlogen en militair geweld? De Buendía’s, het geslacht dat de roman beheerst? Zeker, waar wij bij ‘Bagdad’ denken aan 1001 Nacht en de mystiek van het Midden-Oosten – al hebben Sadam Hoessein en George Bush Sr én Jr dat beeld grotendeels verziekt – hangt Macondo gedrapeerd als het Latijns-Amerikaanse dorp tussen mythe en atlas. Macondo wordt serieus genomen tot in de collegebanken toe. Studenten zijn bijvoorbeeld herhaaldelijk verplicht Honderd jaar eenzaamheid te lezen. Over Macondo, een fictief dorp, de schepping van een schrijver. Toen de literatuurwetenschapper Gene Bell-Villada aan García Márquez vroeg wat hij hiervan vond, antwoordde de Colom­biaan*:
Dat specifieke feit kende ik nog niet maar ik heb wel een aantal soortgelijke interessante ervaringen gehad. De Franse Econoom René Dumont publiceerde onlangs een lange academische studie over Latijns-Amerika. Midden in zijn bibliografie, tussen allerlei wetenschappelijke monografieën en statistische analyses stond Honderd jaar eenzaamheid! En op een keer kwam een socioloog uit Austin, Texas, naar mij toe omdat hij ontevreden was met zijn methodologie, vond die te droog, onvoldoende. Dus vroeg hij me wat mijn methode was. Ik heb hem geantwoord dat ik er geen heb. Ik lees een hoop, denk veel na, en herschrijf onafgebroken. Het is niet wetenschappelijk.[i]

Op intuïtie dus, op gevoel. Is dit ‘gevoel’ wat zijn lezers herkenden? Om de vraag naar de herkenning werkelijk te beantwoorden zouden we de miljoenen lezers een enquêteformulier moeten opsturen. Onbegonnen werk. Uiteraard ligt het antwoord ook in het boek zelf besloten maar een lezing van de roman blijft altijd mijn lezing. Een analyse, hoe gedegen ook, zou nimmer een ‘hard’ antwoord opleveren, in het beste geval hooguit een goed onderbouwde hypothese. Hoever kan ik gaan? Zal ik luisteren naar de raadgeving van een andere schrij­ver?
De Engelse auteur Salman Rushdie raadde het volgende aan: Go for broke. Always try and do too much. Dispense with safety nets. Take a deep breath before talking. Aim for the stars. Keep grinning. Be bloody-minded. Argue with the world.[ii] Read more

Bookmark and Share

  • About

    Rozenberg Quarterly aims to be a platform for academics, scientists, journalists, authors and artists, in order to offer background information and scholarly reflections that contribute to mutual understanding and dialogue in a seemingly divided world. By offering this platform, the Quarterly wants to be part of the public debate because we believe mutual understanding and the acceptance of diversity are vital conditions for universal progress. Read more...
  • Support

    Rozenberg Quarterly does not receive subsidies or grants of any kind, which is why your financial support in maintaining, expanding and keeping the site running is always welcome. You may donate any amount you wish and all donations go toward maintaining and expanding this website.

    10 euro donation:

    20 euro donation:

    Or donate any amount you like:

    Or:
    ABN AMRO Bank
    Rozenberg Publishers
    IBAN NL65 ABNA 0566 4783 23
    BIC ABNANL2A
    reference: Rozenberg Quarterly

    If you have any questions or would like more information, please see our About page or contact us: info@rozenbergquarterly.com
  • Like us on Facebook

  • Follow us on Twitter

  • Archives