Over de rol van ijdelheid in de wetenschap ~ Over Norbert Elias

Omslag & DTP BuroBouws

In 1946 ging ik als student de colleges bijwonen van Professor A.N.J. Den Hollander, toen net benoemd tot hoogleraar in de sociologie aan de Universiteit van Amsterdam. In een van zijn eerste colleges ried hij ons ter lezing de studie aan van een zekere Norbert Elias, getiteld Über den Prozess der Zivilisation. Hij zei erbij: ‘hij is een Duitser van joodse komaf, dus helaas, alle kans dat hij niet meer leeft’. Ik heb zijn raad opgevolgd en daar nooit spijt van gehad.

Als ik zijn studie nu opnieuw beschouw vind ik die weer, of nog steeds, een meesterwerk, handelend over een belangrijk onderwerp, met verve gepresenteerd en, dat vooral, gebaseerd op gedegen en zorgvuldig onderzoek. Geen uitspraak of die wordt onderbouwd door een verwijzing naar de literatuur; het notenapparaat omvat ruim 10 percent van de totale, zo’n 800 pagina’s tellende, tekst. En tenslotte, mij dunkt dat zijn conclusies grotendeels ook nu nog geldig zijn. [1] Ik ben trouwens niet de enige die dit meent. Zo werd ik geattendeerd op een boek uit 2011 waarvan de auteur dankbaar gebruik maakt van zijn inzichten, zoals neergelegd in Über den Prozess der Zivilisation.[2]

In 1933 was Elias verbonden aan de universiteit van Frankfurt als assistent van Karl Mannheim, een in die tijd terecht befaamde socioloog. In januari van dat jaar kwam Hitler in Duitsland aan de macht. Al in maart of april is Elias uit Duitsland vertrokken, toen dat voor joden nog gemakkelijk kon. Hij heeft twee jaar in Parijs gewoond, is daarna naar Londen getrokken. Daar ontving hij van een comité dat joodse vluchtelingen uit Duitsland bijstond jarenlang een schamele toelage.

In precies drie jaar, van zijn acht en dertigste tot zijn een en veertigste heeft hij daar toen zijn meesterwerk geschreven. Een herculische prestatie. Hij had weliswaar geen andere besognes maar aan de andere kant, hij miste daar de steun van een academische instelling. Hij bracht al zijn dagen in eenzaamheid werkend door in het British Museum, dezelfde plaats waar Karl Marx zoveel jaren eerder zijn meesterwerk schreef. In 1938 kwamen zijn ouders, die nog steeds in Duitsland woonden, hem in Londen bezoeken. Een wonder dat hun dat nog gelukt is. Norbert heeft ze gesmeekt om niet terug te gaan en bij hem in Londen te komen wonen. Maar zijn vader zei: ‘mij kunnen ze niks maken, ik heb nooit in mijn leven de wet overtreden, ik heb in Breslau als onbezoldigd adviseur voor de belastingdienst gewerkt, waarvoor ik zelfs een onderscheiding heb gekregen’. Ze zijn in volle onschuld teruggegaan naar hun vertrouwde huis in Breslau. Zijn vader is in 1940 een natuurlijke dood gestorven, zijn moeder is enkele jaren later opgepakt en vermoord. In 1939 kon Elias, nog net voor de oorlog, de twee dikke boekdelen waaruit zijn meesterwerk bestaat, slijten aan een Zwitserse uitgever.

Bovenstaande gegevens zijn voornamelijk ontleend aan zijn memoires, verschenen in: ‘De Geschiedenis van Norbert Elias’, aldaar pp. 93-165: ‘Notities bij mijn levensloop’. Dit boek bevat tevens het verslag van zeven uitvoerige gesprekken met hem over zijn leven: Heerma van Voss, A.J. en A. van Stolk, aldaar pp. 11-92. [3] Die gesprekken hebben plaatsgevonden in 1984, Elias was toen 87 jaar oud. Hij gaf te kennen dat hij nog altijd vond een belangrijke Boodschap voor de Wereld te hebben, waar de wereld helaas onvoldoende naar luisterde. ‘U hebt altijd een opmerkelijk groot zelfvertrouwen gehad’, zeggen zijn gesprekspartners.

Elias: ‘Ik weet niet of het opmerkelijk is, maar ik heb nooit betwijfeld of ik gelijk had.
Zij: ‘Het is toch opmerkelijk als iemand de zekerheid heeft dat wat hij zegt belangrijk is?’
Elias: ‘Ja, maar die zekerheid heb ik en had ik altijd, ook als die inging tegen de mensen die het voor het zeggen hadden. Daar ben ik wel een beetje trots op.’ Read more

Bookmark and Share

Hannah Arendt – Zur Person – Full Interview (with English Subtitles)

Hannah Arendt in the Rozenberg Quarterly

Anthony Court – Hannah Arendt’s Theory of Totalitarianism. Part One: http://rozenbergquarterly.com/?p=3099
Anthony Court – Hannah Arendt’s Theory of Totalitarianism. Part Two:  http://rozenbergquarterly.com/?p=3115
Nima Emami – Hannah Arendt and The Green Movement: http://rozenbergquarterly.com/?p=563

Bookmark and Share

The Open Library of Humanities

The Open Library of Humanities (OLH) is a charitable organisation dedicated to publishing open access scholarship with no author-facing article processing charges (APCs). We are funded by an international consortium of libraries who have joined us in our mission to make scholarly publishing fairer, more accessible, and rigorously preserved for the digital future.

The OLH publishing platform supports academic journals from across the humanities disciplines, as well as hosting its own multidisciplinary journal. Launched as an international network of scholars, librarians, programmers and publishers in January 2013, the OLH has received two substantial grants from the Andrew W. Mellon Foundation to date, and has built a sustainable business model with its partner libraries.

All of our academic articles are subject to rigorous peer review and the scholarship we publish showcases some of the most dynamic research taking place in the humanities disciplines today – from classics, modern languages and cultures, philosophy, theology and history, to political theory, sociology, anthropology, film and new media studies, and digital humanities. Our articles benefit from the latest advances in online journal publishing – with high-quality presentation, annotative functionality, robust digital preservation, strong discoverability and easy-to-share social media buttons.

Our mission is to support and extend open access to scholarship in the humanities – for free, for everyone, for ever.

Go to: https://www.openlibhums.org/

Bookmark and Share

The School Of Life ~ Sociology – Alexis De Tocqueville

Alexis de Tocqueville was a 19th century French aristocrat with some crucial things to tell us about the strengths and weaknesses of that once-new and now widespread political system: democracy. Please subscribe here: http://tinyurl.com/o28mut7
If you like our films take a look at our shop (we ship worldwide): http://www.theschooloflife.com/shop/all/

Bookmark and Share

Margot Leegwater ~ Sharing Scarcity: Land Access And Social Relations In Southeast Rwanda

sharing-scarcityLand is a crucial yet scarce resource in Rwanda, where about 90% of the population is engaged in subsistence farming, and access to land is increasingly becoming a source of conflict. This study examines the effects of land-access and land-tenure policies on local community relations, including ethnicity, and land conflicts in post-conflict rural Rwanda. Social relations have been characterized by (ethnic) tensions, mistrust, grief and frustration since the end of the 1990-1994 civil war and the 1994 genocide. Focusing on southeastern Rwanda, the study describes the negative consequences on social and inter-ethnic relations of a land-sharing agreement that was imposed on Tutsi returnees and the Hutu population in 1996-1997 and the villagization policy that was introduced at the same time. More recent land reforms, such as land registration and crop specialization, appear to have negatively affected land tenure and food security and have aggravated land conflicts. In addition, programmes and policies that the population have to comply with are leading to widespread poverty among peasants and aggravating communal tensions. Violence has historically often been linked to land, and the current growing resentment and fear surrounding these land-related policies and the ever-increasing land conflicts could jeopardize Rwanda’s recovery and stability.

Full text book: http://www.ascleiden.nl/news/sharing-scarcity

Bookmark and Share

Civil Domains and Arenas in Zimbabwean Settings. Democracy and Responsiveness Revisited – DPRN Five

Harare - goafrica.about.com

Harare – goafrica.about.com

Introduction (written 2008 – first published 2010)
A popular remedy for Africa’s predicament is the promotion of ‘civil society’. It is conventionally seen as a collection of various kinds of non-profit bodies separate from the state and business sector. It is framed within a consensual model of politics, and thus capable of working in ‘partnership’ with both state and business sectors in pursuit of common interests, particularly ‘development’ and ‘democracy’ [i]. Since the late 1970s donors sought substitutes for the state in the private sector. In the 1980s they discovered the virtues of the non-profit branch of this sector. They tasked older entities such as mission hospitals and newly-arrived non-governmental organisations (NGOs) with providing a range of services, from schooling and healthcare to small enterprise promotion, that were once considered responsibilities of the public sector.
Under their neoliberal paradigm, donors have tried to raise the nonprofit sector’s political status. Beyond service provision, its main task is to counter government power. Here civil society is cast as a hero, who routinely calls a villainous state to account. Yet this model of ‘civil society’ has evoked controversy. Questions have arisen about the effects of NGOs not only as substitute providers of basic services, but also as vehicles of public politics, effectively substituting for opposition political parties [ii]. A number of writers have called attention to ‘the obvious: that civil society is [largely] made up of international organisations’. Some argue that the whole concept of ‘civil society’ as promoted by outsiders does not match African sociological or political realities, and can ultimately weaken, rather than strengthen the power of common citizens. There are calls, in short, for a re-think. Read more

Bookmark and Share

  • About

    Rozenberg Quarterly aims to be a platform for academics, scientists, journalists, authors and artists, in order to offer background information and scholarly reflections that contribute to mutual understanding and dialogue in a seemingly divided world. By offering this platform, the Quarterly wants to be part of the public debate because we believe mutual understanding and the acceptance of diversity are vital conditions for universal progress. Read more...
  • Support

    Rozenberg Quarterly does not receive subsidies or grants of any kind, which is why your financial support in maintaining, expanding and keeping the site running is always welcome. You may donate any amount you wish and all donations go toward maintaining and expanding this website.

    10 euro donation:

    20 euro donation:

    Or donate any amount you like:

    Or:
    ABN AMRO Bank
    Rozenberg Publishers
    IBAN NL65 ABNA 0566 4783 23
    BIC ABNANL2A
    reference: Rozenberg Quarterly

    If you have any questions or would like more information, please see our About page or contact us: info@rozenbergquarterly.com
  • Like us on Facebook

  • Follow us on Twitter

  • Archives