Het Ubuntuplein in Zutphen – Een buurt waar ouderen wonen, werken en voor elkaar zorgen


image001Nieuwe solidariteit in de derde levensfase. September 2014. In ZorgLab2015 komen pioniers aan het woord die vanuit hun betrokkenheid zoeken naar nieuwe vormen van zorg en samenleven. Hugo Versteeg pleit al ruim tien jaar voor een andere invulling van de zogeheten derde levensfase; de generatie van zestig plussers met een carrière achter zich die een ander evenwicht willen tussen het werk en de invulling van hun vrije tijd. Als bestuurslid van de coöperatie Ubuntuplein zet hij zich in voor de bouw van een buurt waar ze samen wonen, werken en zorg delen. De plannen daarvoor zijn in een ver gevorderd stadium. In dit artikel een blik achter de schermen als aanloop naar een serie waarin wij de totstandkoming ervan op de voet volgen.

Op een voormalig industrieterrein aan de noordzijde van het NS-spoor, heeft de gemeente Zutphen de bouw van een gloednieuwe woonwijk gepland: Noorderhaven. Het bouwverkeer rijdt er af en aan, links en rechts lege kavels met wervende informatieborden. De eerste appartementen zijn inmiddels bewoond, ze kijken uit op een braak terrein waar een kleine haven gepland is. De oude pakhuizen en fabrieksloodsen in de steigers even verderop bieden binnenkort onderdak aan innovatieve ondernemers. Schuin daar tegenover een flat, op de balkons staan opgestapelde verhuisdozen, kratten bier en tijdelijk gestald huisraad van bewoners die er kortgeleden zijn ingetrokken. De eerste contouren van de nieuwe wijk zijn zichtbaar. Wie het treinstation van Zutphen via de achteruitgang verlaat, ziet recht voor zich op ruim honderd meter afstand een rij felgele containers. Ze staan op een kaal terrein, omringd door een ijzeren hekwerk. Deze afrastering markeert het grondgebied waar binnenkort de eerste paal geslagen wordt voor het Ubuntuplein.

Geen exclusief domein
Doel van het Ubuntuplein-project is het creëren van een buurt waar oudere generaties zich als een vis in het water kunnen voelen. Geen gated community of resort voor pensionado’s, maar een plek voor bewoners die er voor kiezen om midden in de samenleving te staan. En van plan zijn om ook op hoge leeftijd een actief en sociaal leven te leiden. De kiem voor dit plan dateert van ruim tien jaar geleden. In 2004 zocht een groep senioren elkaar vond in hun visie op kwesties als sociale duurzaamheid en zinvol ouder worden. Hugo Versteeg was één van hen. Deze sociale pioniers spraken af hun ideeën uit te werken en ook samen in praktijk te brengen. ‘Kijk, dit is het resultaat,’ wijst Hugo Versteeg naar een folder met een artist impression van de buurt die het moet worden, inclusief plattegronden, technische gegevens en indicaties van prijzen voor het huren en kopen van de beschikbare ruimtes. Het gepresenteerde plan behelst ruim tweehonderd levensloopbestendige woonruimtes en circa  20 kleinere ruimtes die te gebruiken zijn als atelier, werkpraktijk, kantoor of hobbyruimte. En eventueel als gastverblijf voor logés. Er zijn woningen in de sociale- en in de vrije sector, het is een mix van huur, koop- en zorgappartementen. Een heel gevarieerd aanbod, bestemd voor ouderen, ondernemers, jonge gezinnen en mensen die professionele zorg nodig hebben. Er is een grand café gepland, er zijn plekken vrijgehouden voor commerciële ruimtes en een ruim aantal plaatsen wordt gereserveerd waar de alleroudsten terecht kunnen voor verblijf- en verpleegzorg. Dit laatste onderdeel gebeurt in samenwerking met de zorgorganisatie Sutfene. Er wordt nog gekeken naar de mogelijkheid van kinderopvang en eventueel andere voorzieningen voor de jongere generaties. Want in plaats van een exclusief domein voor ouderen, is het experiment in Zutphen juist bedoeld om de buurt zo in te richten dat generaties, jong en oud, wel met elkaar in contact komen. En mogelijk iets voor elkaar kunnen betekenen.

Read more

Bookmark and Share

Een veelzijdig kompas voor nieuwe ontwikkelingen: moderne-dementiezorg.nl


omslag_handig_bij_dementieDementie is hard op weg om een van de meest voorkomende chronische ziektes te worden, de vergrijzing is hier debet aan. Terecht dus dat er een groeiende belangstelling voor nieuwe wetenschappelijke inzichten en de laatste ontwikkelingen in de zorg van alledag. De website Modernedementiezorg.nl, een initiatief van het zorginnovatiebureau DAZ, biedt een breed en ook gedegen overzicht van de nieuwste inzichten in de bejegening,  verzorging en behandeling van mensen die dementeren.  Een overzicht van publicaties, projecten en activiteiten voor dementerenden en hun mantelzorgers. En het actuele aanbod van trainingen en congressen, films en nieuwe technologische hulpmiddelen. Dit alles om er in te grasduinen of zich in een oogwenk op de hoogte te stellen van nieuwe ontwikkelingen.
De website moderne-dementie.nl biedt een goed overzicht van wat er zoal aan informatie over dementie te vinden is. De bezoeker wordt tegelijkertijd geïnformeerd over de activiteiten van het zorginnovatiebureau DAZ. De boekenpagina laat zien dat zij  vanuit een vernieuwende visie op dementie willen werken. De vier eigen uitgaven die in de etalage staan, hebben met elkaar gemeen dat ze positief getoonzet zijn en benadrukken waar mensen die dementeren goed in zijn of waar ze goed bij gedijen. De boeken zijn toegankelijk geschreven en interessant voor zowel de familieleden van een dementerende als professionals en belangstellenden. Vooral die laatste groep krijgt in het basisboek Had ik het maar geweten een leerzame introductie in de werking van de hersenen en het ziekteproces bij dementie. De lezer wordt op weg geholpen naar boeken, websites en andere informatiebronnen. De uitgave Opnieuw geleerd, oud gedaan gaat dieper in op het lerend vermogen en op welke manier je iemand die dementeert toch weer bepaalde vaardigheden aan kunt leren. Mooi voorbeeld ook van de positieve insteek van deze serie, want bij dementeren ligt de focus als vanzelfsprekend op het vergeten en vaardigheden die mensen kwijt raken. Het boek Foutloos leren sluit aan op de vorige uitgave, maar heeft het karakter van een instructiemethode en biedt heel veel praktijktips.  Het meest recent is Handig bij dementie, dit boek gaat over de impact van het toegenomen gevoelsleven van mensen met dementie.

Meer over deze vier uitgaven: http://www.modernedementiezorg.nl/boeken.php

Op de webpagina over projecten springt DemenTalent er uit, een initiatief dat mensen met dementie de gelegenheid biedt om zich als vrijwilliger in te zetten. DemenTalent heeft hier dit voorjaar de EFID award mee gewonnen, een Europese prijs voor initiatieven die bijdragen aan de positie van mensen met dementie in de maatschappij. Het project is een idee uit de kokers van DAZ en geïnitieerd door de Zorggroep Apeldoorn in samenwerking met Staatsbosbeheer.   Ook hier is weer geredeneerd vanuit de gedachte dat aangesloten moet worden bij de sterke kanten van dementerenden. In dit geval kunnen mensen met dementie zich nuttig en waardevol voelen door vrijwilligerswerk te doen dat aansluit bij hun belangstelling. Een groep doet werkzaamheden in een natuurgebied rond het gebouw van Radio Kootwijk. En er zijn vrijwilligers actief in een kinderdagverblijf en een voetbalvereniging. Het project ging van start met acht vrijwilligers, een jaar later was dit aantal gegroeid naar 24 deelnemers. De geldprijs van 10.000 euro zal DAZ besteden aan het initiëren van soortgelijke projecten in andere delen van het land.

Voor meer informatie over DemenTalent: http://www.dementalent.nl

Read more

Bookmark and Share

Onvrede over de zorg voor je dierbare als drijfveer voor vernieuwing


thomaslogoDe zorg in Nederland staat hoog aangeschreven, toch is lang niet iedereen gelukkig met de zorg die geboden wordt. En soms gaat het helemaal mis, zoals bij de verstandelijk gehandicapte Jolanda Venema die naakt vast zat een touw vanwege haar moeilijke gedrag. De foto die haar ouders in 1988 de wereld in stuurden heeft veel los gemaakt en geleid tot meer aandacht voor gehandicapten met moeilijk te hanteren gedrag. Inmiddels zet een toenemend aantal ouders een volgende stap, uit onvrede over de zorg voor hun dierbaren organiseren ze die nu zelf. De Thomashuizen zijn daar een sprekend voorbeeld van. In dit artikel aandacht voor klokkenluiders als de ouders van Jolanda Venema en het succes van de Thomashuizen. Als opmaat voor een serie over pioniers die momenteel hard aan de weg timmeren om hun droom te realiseren. ZorgLAb2015 volgt ze voor een langere periode, bericht over hun plannen, de ups en downs, de bureaucratische hobbels die hun pad kruisen en de dilemma’s waar ze voor komen te staan.

Het is inmiddels een iconisch beeld van uitwassen in de zorg die tot dan niet voor mogelijk werden  gehouden: de foto van een naakte Jolanda Venema die met riem en touw vastgeketend aan de muur, dociel naast haar moeder in een kale kamer staat. De foto dateert van 1988, Jolanda verbleef destijds vanwege haar verstandelijke handicap en ernstige gedragsproblemen in een grote zorginstelling. Daar konden ze totaal niet met haar gedrag overweg. Jarenlang hadden haar ouders zich ingespannen om het lot van hun dochter te verbeteren. Tot ze uit onmacht en woede een foto van hun dochter maakten en ten einde raad de publiciteit zochten. De publieke verontwaardiging was groot en ook in de politiek kwam de discussie over de behandeling van zwaar gedragsgestoorde gehandicapten in een stroomversnelling. Want door alle aandacht in de pers werd duidelijk dat isolatie en het ketenen van gehandicapten vaker voorkwam. Het resultaat van al deze ophef was de komst van een gespecialiseerd centrum dat zorginstellingen met kennis en advies terzijde kan staan in situaties zoals bij Jolanda.

Klokkenluiders
In navolging van de ouders van Jolanda Venema zijn er meer familieleden die in de loop der jaren de publiciteit gezocht hebben om aandacht te vragen voor een schrijnende situatie. Zo vertoonde de EO in 2008 schokkende tv beelden van Alex Oudman, een zwaar autistische man die maandenlang 24 uur per dag naakt opgesloten zat in de isoleercel van een psychiatrische instelling. Hij had daar alleen een plastic matras en een toilet tot zijn beschikking. In 2011 toont de EO opnieuw een extreme situatie in een zorginstelling. Deze keer sloeg de moeder van  de licht verstandelijke en gedragsgestoorde Brandon alarm. Zij vertelde dat haar zoon al drie jaar lang rondliep in een tuigje dat met een touw van anderhalve meter vastzat aan de muur. Volgens de moeder was er al die tijd geen sprake geweest van enige vorm van behandeling. In vervolgreportages over Alex en Brandon komt naar voren dat de situatie erna aanmerkelijk is verbeterd dankzij een aanpak op maat en de inzet van deskundigen. De publiciteit rond Jolanda Venema heeft aan het licht gebracht dat er alle reden was om een expertisecentrum voor dergelijke situaties in het leven te roepen. Onvrede over de zorg voor hun dierbaren is voor de ouders en familie een belangrijke drijfveer om als klokkenluider bij te dragen aan het verbeteren van de zorg.

Read more

Bookmark and Share

Dementie in Amsterdam – De stand van zaken in wetenschap en praktijk


ARClogoMei 2014. De vergrijzing brengt met zich mee dat een stad als Amsterdam de komende twintig jaar ernstig rekening moet houden met een toenemend aantal mensen met dementie. In een openbaar college, verzorgd door de leerstoel Grote Stad en Gezondheidszorg aan de UvA, werden onlangs twee hete hangijzers onder de loep genomen. Niels Prins, neuroloog en directeur van het Alzheimer Research Center van het VUmc, sprak over de zoektocht naar nieuwe medicijnen en zijn hoop op een doorbraak. Jos van Campen, klinisch geriater bij het Slotervaartziekenhuis, legde uit dat de eerste generatie migranten in de stad nu op leeftijd raakt en een moeilijk te bereiken risicogroep vormt. Dankzij een nieuwe manier van testen, non-verbaal en cultuurvrij, heeft de geheugenpoli de diagnose van deze groep sterk verbeterd. Uit de praktijkverhalen van twee casemanagers in de zorg viel op te maken dat er in de hulpverlening aan deze cliënten nog een wereld te winnen is.

The quiet crisis
Dementie is een wereldwijd probleem. In de hele wereld worden de  mensen ouder, daarmee neemt ook overal de kans op dementie toe. Alleen al in Europa wordt het aantal dementerenden geschat op 10 miljoen. Het risico op dementie is overigens niet gelijk verdeeld, ontwikkelingslanden worden naar verhouding zwaarder getroffen door deze ziekte, aldus dr. Niels Prins ter introductie. Met een filmpje van de G8 in Londen eind vorig jaar, illustreerde hij dat er inmiddels op wereldschaal aandacht is voor het probleem. Dit topoverleg van regeringsleiders met als motto `Global fight back`, stond in het teken van het terugdringen van dementie. De Britse premier Cameron had het over ‘The quiet crises’, hij  onderstreepte de impact van deze hersenziekte als volgt: Dementia steals lives, it wrecks families, it breaks hearts and that is why all of us here are so utterly determined to beat it.’ Op de G8 is de afspraak gemaakt dat er voor 2025 een medicijn tegen dementie moet zijn. Cameron kondigde bij deze gelegenheid alvast aan dat zijn land het budget voor onderzoek naar dementie zou verdubbelen. Extra geld voor wetenschappelijk onderzoek is volgens Prins hard nodig zolang research naar dementie nog twintig jaar achter loopt op het oncologisch onderzoek. De veel hogere bijdragen hiervoor hebben naar zijn overtuiging zeer zeker bijgedragen aan de successen bij het bestrijden van kanker. Terwijl de afgelopen tien jaar geen nieuwe medicijnen op de markt gekomen voor dementie. Toch is Prins optimistisch. Hij maak melding van een mogelijke doorbraak met medicijnen die zich richten op de symptomen van dementie. De kans op het bestrijden van de ziekte zelf is nog een stap verder verwijderd. De hoogleraar neurologie is ervan overtuigd dat die successen ook voor dementie in het verschiet liggen als er genoeg geld voor onderzoek komt.

Hier de website van SIGRA, de Stichting Samenwerkende Instellingen Gezondheidszorg Regio Amsterdam: www.sigra.nl
Meer informatie over de World Dementia Council, het vervolg op de G8 in Londen: http://dementiachallenge.dh.gov.uk/category/wdc
En hier de website van het Alzheimer Research Centre, het ARC in Amsterdam:  http://arconderzoek.nl

Geen standaard aanbod
In Nederland hebben we te maken met ruwweg 250.000 mensen met dementie, dit aantal stijgt naar verwachting naar omstreeks 500.000 in het jaar 2040. Die aanwas heeft te maken met de zogeheten dubbele vergrijzing: een groeiend aantal ouderen die ook nog eens een hogere leeftijd bereikt. Eén op de drie 65-plussers krijgt volgens de statistieken te maken met dementie, en dat risico wordt hoger naarmate mensen ouder worden. Dementie komt ook op jongere leeftijd voor, al is er bij deze groep sprake van een grotere variatie in soorten dementie. Nederland kent 15.000 jonge mensen met dementie. Minder eenvoudig is het om het aantal dementerende migranten aan te geven. Deens onderzoek onder Turkse ouderen geeft aan dat dementie bij die groep twee keer zo vaak voorkomt. Dit aantal is mogelijk nog hoger als de verhoogde gezondheidsrisico’s van diabetes, obesitas en vaatschade bij migranten in acht worden genomen. Het is wel een generatie die om extra aandacht vraagt omdat het standaard zorgaanbod niet aan blijkt te sluiten. Maar er is nog een reden om stil te staan bij deze groep: de generatie migranten op leeftijd die zich nu aandient is de voorloper van een veel bredere stroom nieuwkomers die zich de komende decennia in toenemende mate zal melden bij de zorg. Read more

Bookmark and Share

Ambitie en kleinschaligheid gaan heel goed samen ~ Woningcorporatie Goed Wonen in Benschop


Benschop-ngw.nl

Het wapen van Benschop
Ills.: ngw.nl

Maart 2014. Bouwen in een kleine kern vraagt om maatwerk. En om behoedzaam manoeuvreren tussen wat sociaal wenselijk en financieel haalbaar is. De woningcorporatie Goed Wonen in Benschop slaagt er al heel lang in om de balans tussen die twee te vinden. Directeur Henk Visée: `In een kleine kern liggen de nieuwbouwprojecten nu eenmaal niet voor het oprapen. Doet zich op een gegeven moment zo’n kans voor, dan pakken wij die met beide handen aan. Ambitie en kleinschaligheid gaan namelijk heel goed samen.’ De ambitie van Goed Wonen gaat overigens verder dan alleen bouwen en wonen, de zorg voor leefbaarheid in de kleine kernen zit ze deze corporatie als het ware in de genen.

Minister Blok van Volkshuisvesting is van mening dat leefbaarheid niet langer een taak is van de woningcorporaties. Wat hem betreft beperken die zich voortaan tot het huisvesten van huurders met een smalle beurs. En bemoeien ze zich hooguit met het beheer en onderhoud van voorzieningen als scholen, sportzalen, buurthuizen en gezondheidscentra. De aandacht voor het groen in de omgeving, voor preventie en veiligheid, en ook de sociale cohesie in wijken en dorpen worden wat hem betreft uit hun pakket gehaald. Henk Visée kent de discussie, evenals de twijfels over het nut van buurtbarbecues die voor sociale cohesie moeten zorgen. ‘In onze dorpen ontbreekt het niet aan sociale cohesie, wij zullen ook niet zo snel een barbecue organiseren. Aandacht voor leefbaarheid werkt gewoon anders in een kleine kern.’

Korte lijnen
Goed Wonen is een corporatie met circa driehonderd woningen in beheer, verdeeld over drie kleine kernen. Het overgrote deel van de woningvoorraad staat in Benschop, enkele tientallen in Polsbroek en de huizen in Polsbroekerdam zijn op één hand te tellen. Visée: ‘Onze maatschappelijke taak in die kernen spreekt bijna als vanzelf. Als lokale corporatie maken wij deel uit van de dorpsgemeenschap, wij kennen onze huurders vaak persoonlijk. Ik kom zelf niet uit het dorp, maar alle andere mensen die hier werken wel. Zij nemen deel aan het verenigingsleven, hebben opgroeiende kinderen op de school, kortom ze weten wat er speelt. En als de onderhoudsman langskomt, dan komt die bij wijze van spreken via de achterdeur binnen. Omgekeerd weten de huurders ons ook heel gemakkelijk te vinden, de lijnen zijn kort.’

Vanzelfsprekend
De bijzondere positie van Goed Wonen dringt zich meteen op tijdens een bezoek aan het fraaie en karakteristieke pand waarin deze corporatie gehuisvest is, het voormalige gemeentehuis van Benschop. Aan de voorkant herinneren de pittoreske geveltrap en het gemeentewapen aan de tijd dat Benschop nog een zelfstandige gemeente was. Zo ook de grote zaal op de eerste verdieping die nog steeds dienst doet als trouwzaal. En de zolderruimtes daarboven waar ooit ambtenaren kantoor hielden. Nu liggen er overal dozen en stapels met feestspullen van het Oranjecomité, in afwachting van de festiviteiten in het dorp rond de kroning. Het opmerkelijke is de vanzelfsprekendheid dat de dorpsbewoners hiervoor bij de woningcorporatie terecht kunnen. Read more

Bookmark and Share

DE KRANT – Een krant voor en door dementerenden


KRANTMaart 2014. Op 28.2.2014 is DE KRANT verschenen, de allereerste krant voor en door dementerenden. Het is een uitgave van het Odensehuis in Amsterdam, een inloophuis voor mensen met beginnende dementie. De krant kwam tot stand in samenwerking met de Gerrit Rietveld Academie (Amsterdam). Op zaterdag 12 april komt de tweede editie uit. Deze keer ter gelegenheid van het  ‘De-mens-zie Festival’.  Op die dag kan de stad kennis maken met het Odensehuis, de bezoekers en de activiteiten die ze daar organiseren.

Het festival en de krant zijn twee voorbeelden van de plannen die momenteel ontwikkeld worden om van de wijk een vriendelijker omgeving te maken voor mensen met dementie. Aanjager hiervan is Henri Snel. Snel doet onderzoek naar de relaties tussen Alzheimer en Architectuur en is als docent verbonden aan de Rietveld Academie.  Samen met studenten onderzoekt hij de mogelijkheden van een dementievriendelijke wijk. Dat gebeurt in nauwe samenwerking met de ervaringsdeskundigen,  met experts en buurtgenoten.

‘Mensen met dementie worden snel vergeten’, schrijft ontwerper Mees van Rijckevorsel in een redactionele bijdrage over de bedoeling van de Krant. De Krant moet dementerenden helpen om de weg te vinden in hun omgeving en om ze te informeren over wat er gebeurt in hun wijk. In de Gedachtenkamer van het Odensehuis hebben bezoekers met elkaar besproken wat ze belangrijk vinden in hun buurt. En wat ze er missen.
Over de vormgeving van de krant is duidelijk nagedacht. Op het omslag staat in koeienletters de naam vermeld: DE KRANT, daaronder een foto van Odensehuis-bezoekers. De onderwerpen die aan bod komen staan dichtbij het dagelijks leven: het winterweer, de namen van profclubs uit het voetbal, looproutes met markeringen voor mensen met dementie en een aankondiging van speciale rondleidingen voor mensen met dementie en hun mantelzorgers.

Binnenkort komt ZorgLab2015 uitvoeriger terug op het Amsterdamse Odensehuis en met een aantal  soortgelijke initiatieven voor mensen met beginnende dementie en hun mantelzorgers.

Lees DE KRANT: http://alzheimer-architecture.nl/Dementianewspaper.pdf

Bookmark and Share

  • About

    Rozenberg Quarterly aims to be a platform for academics, scientists, journalists, authors and artists, in order to offer background information and scholarly reflections that contribute to mutual understanding and dialogue in a seemingly divided world. By offering this platform, the Quarterly wants to be part of the public debate because we believe mutual understanding and the acceptance of diversity are vital conditions for universal progress. Read more...
  • Support

    Rozenberg Quarterly does not receive subsidies or grants of any kind, which is why your financial support in maintaining, expanding and keeping the site running is always welcome. You may donate any amount you wish and all donations go toward maintaining and expanding this website.

    10 euro donation:

    20 euro donation:

    Or donate any amount you like:

    Or:
    ABN AMRO Bank
    Rozenberg Publishers
    IBAN NL65 ABNA 0566 4783 23
    BIC ABNANL2A
    reference: Rozenberg Quarterly

    If you have any questions or would like more information, please see our About page or contact us: info@rozenbergquarterly.com
  • Like us on Facebook

  • Follow us on Twitter

  • Recent Rozenberg Quarterly Articles

  • Rozenberg Quarterly Archives