Dorpsorganisatie tilt leefbaarheid naar een hoger plan ~ V.O.C.U.S. Cabauw

No comments yet

Cabauw-nl.wiki

Cabauw
Ills.: wikipedia.org

Maart 2014. Wandelend door Cabauw valt al snel op dat hier de afgelopen jaren flink aan de weg getimmerd is: een fraai nieuw jeugdgebouw, daarachter een enorm evenemententerrein, even verder een 50-tal nieuwbouwwoningen en als kers op de taart een gloednieuwe basisschool. Deze recente aanwinsten van het circa 700 inwoners tellende dorp zijn op initiatief van de bewonersorganisatie V.O.C.U.S. tot stand gekomen. Jan Lindsen, voorzitter van Stichting V.O.C.U.S.: `Het ondernemende zit denk ik ingebakken in de manier waarop wij de zaken hier in Cabauw aanpakken.’ Het einde is dan ook nog lang niet in zicht, want er staan alweer nieuwe plannen op stapel.

Buurthuis annex partycentrum ‘In ’t Witte Paard’ wekt met zijn witte gevel en glazen entree van buiten niet de indruk van een doorsnee buurt- of dorpshuis. Dat geldt ook binnen voor het bruin café. Daar vertelt Jan Lindsen over de bijzondere band tussen Stichting V.O.C.U.S. en dit dorpscentrum, dat ruim vijftig jaar geleden grotendeels door vrijwilligers is gebouwd. Bij de start is destijds een stichting in het leven geroepen voor het beheer en onderhoud. Die moest vervolgens ook voor leven in de brouwerij zorgen, zodat er op sociaal en cultureel gebied voor jong en oud iets te beleven viel. De stichting kreeg de naam V.O.C.U.S., acroniem voor Vorming, Ontspanning en Cultureel Streven. Niemand kon vermoeden dat deze stichting zou uitgroeien tot de drijvende kracht achter het succes van ‘In ’t Witte Paard’, en later voor de leefbaarheid van heel Cabauw.

Creatieve motor
In de beginperiode maakte V.O.C.U.S. haar naam meer dan waar, er kwamen toneeluitvoeringen, dans- en muziekavonden, dorpsfeesten, jongeren konden er terecht om te biljarten, ouderen om een kaartje te leggen, noem maar op. Na verloop van tijd kreeg het bestuur de handen vol aan het onderhoud en beheer van `In ’t Witte Paard`. Vandaar dat het organiseren van culturele activiteiten steeds meer gedelegeerd werd en in 1994 volledig in handen kwam van de activiteitencommissie KUBUS. Deze vrijwilligersgroep ontvangt sindsdien jaarlijks een activiteitenbudget van V.O.C.U.S. en is inmiddels de creatieve motor van cultureel Cabauw. Jaarlijks zorgen zij voor een mix van vaste evenementen afgewisseld met culturele attracties en verrassingen die Cabauw tot in de wijde omstreken in de schijnwerpers zetten. Met als hoogtepunt een klinkend jaarprogramma ter ere van het 750 jarig bestaan van Cabauw.

Geen doorstroming
Terwijl KUBUS zich ontfermde over de culturele poot, verlegde het bestuur van V.O.C.U.S. de aandacht naar een heel ander terrein. Het begin daarvan ligt ruim 10 jaar geleden, op het moment dat de Rabobank te kennen gaf dat zij hun filiaal in Cabauw gingen sluiten en het pand wilden afstoten. Stichting V.O.C.U.S. heeft toen samen met het kerkbestuur het pand van de Rabobank aangekocht. Jan Lindsen:`Wij kregen regelmatig signalen dat mensen in Cabauw naar een andere woonruimte omkeken. De doorstroming zat al jaren muurvast was onze indruk. Toen we dit gericht gingen navragen met een enquête, bleek dat maar liefst 60 van de 700 inwoners op zoek waren naar een andere woonruimte. Daarmee hadden we zwart op wit dat er onder jonge starters en ook bij ouderen een enorme vraag was naar huur- en koopwoningen in het dorp. Na die aankoop hebben wij het pand van de Rabobank snel doorverkocht aan een plaatselijke aannemer, met de afspraak om dit te verbouwen tot zeven appartementen.’

Overlegcircuit
Een soortgelijke situatie deed zich twee jaar later voor toen een boer Stichting V.O.C.U.S. in de gelegenheid stelde zijn boerderij en omliggende landerijen te kopen. Hij wilde voorkomen dat zijn bezit in handen kwam van een projectontwikkelaar. En stelde als voorwaarde dat de opbrengst van het onroerend goed Cabauw als dorp ten goede zou komen. Jan Lindsen: `Op dat moment realiseerden wij ons dat er voor V.O.C.U.S. een nieuwe taak was weggelegd. Het zette ons er toe om in een veel breder kader na te denken over de toekomst van Cabauw.` In vogelvlucht schetst Lindsen de gesprekken met de bewoners van Cabauw en het overlegcircuit dat daarna op gang kwam. Zoals de installatie van werkgroepen waarin dorpsbewoners thema’s als de dorpsschool, het wonen en voorzieningen voor jongeren tegen het licht hielden. Dankzij subsidiegeld van de provincie kregen de inwoners ondersteuning van een adviesbureau, die ook een onderzoek deed naar de haalbaarheid van de plannen.

Schaken op meer borden
De uitkomsten van die werkgroepen moesten vervolgens uitgewerkt worden in concrete voorstellen. Jan Lindsen:`Wij zijn geen bouwkundigen of projectontwikkelaars, dus hebben we de woningcorporatie gevraagd om plannen te ontwikkelen voor nieuwbouwwoningen. De stichting Lek en IJssel kreeg als regionale koepel van basisscholen de opdracht om het bouwplan voor een nieuwe basisschool voor Cabauw te maken. De uitwerking van het plan voor een nieuw jeugdgebouw hebben wij, samen met de jongerenorganisaties KPJ (Katholieke Plattelands Jongeren) en Jong Nederland, zelf ter hand genomen. Boven al die werkgroepen en projectgroepen kwam een overkoepelende stuurgroep, daar zaten wij met de provincie en de gemeente aan tafel. `Niet eenvoudig, inderdaad, om op zoveel borden tegelijk te schaken. Maar het grote voordeel van deze constructie was dat V.O.C.U.S. op alle fronten een vinger in de pap had. Zo konden wij er op toezien dat optimaal tegemoet gekomen werd aan de wensen van de bewoners.’

Lange termijn
Een ander voordeel van deze constructie is dat de plannen naadloos op elkaar aansloten. Dat wordt duidelijk tijdens het bezoek aan de basisschool. Daar knikt Jan Lindsen bevestigend als een juf enthousiast vertelt over de toename van het aantal nieuwe leerlingen in de jongste groepen. `Allemaal jonge gezinnen met kinderen op de school,` merkt hij even later op als we langs blokken met nieuwbouwwoningen lopen. `Bij de plannen voor deze huizen hebben wij inderdaad rekening gehouden met dit effect. Je weet dat zo’n uitbreiding op termijn noodzakelijk is voor het behoud van de basisschool, ` aldus Lindsen. Als we even later langs het leegstaande en in verval zijnde oude schoolgebouw lopen, vertelt Lindsen dat V.O.C.U.S. in gesprek is over het dilemma van sloop en nieuwbouw of renovatie en het oude pand een nieuwe bestemming geven. Zoals starterwoningen. De voorzitter meldt in het voorbijgaan dat hij hier kortgeleden op een stel rondhangende jongens afgestapte. Die vonden dat er niks te doen was in het dorp. Lindsen heeft het clubje toen meegenomen naar het nieuwe jeugdgebouw en ze daar uitgelegd dat die voorziening ook voor hen bedoeld is. Sindsdien ziet hij ze daar regelmatig naartoe gaan.

Zeer gewaardeerd
Dit laatste illustreert heel treffend hoe V.O.C.U.S., in dit geval de voorzitter, de plannen als een rode draad en op een heel persoonlijke manier met elkaar verbindt. Die positie dankt V.O.C.U.S. aan de consciëntieuze manier waarop zij contacten onderhouden met de dorpsbewoners. Wat ook helpt is de uitzonderlijke situatie dat ze financieel het een en ander in de melk te brokkelen hebben. Toch vindt Lindsen dit laatste punt niet doorslaggevend:`Zonder die financiële positie waren we ook heel ver gekomen, misschien zelfs op hetzelfde eindresultaat uitgekomen. Onze kracht zit toch in de manier waarop wij onze plannen op de dorpsbewoners afstemmen. We bespreken ze vooraf uitvoerig en leggen achteraf verantwoording aan ze af. Ook over de financiën, het is per slot van rekening geld van de gemeenschap dat we investeren. Op de bijeenkomsten die wij organiseren, komen al gauw zo’n 100 belangstellenden. Dat is veel voor een dorp met circa 700 inwoners. Het wordt dus zeer gewaardeerd wat we doen.`

Zelfwerkzaamheid
Het project is in december 2012 officieel beëindigd, eind vorig jaar kon het bestuur van V.O.C.U.S. met trots een hectische periode afsluiten. `Alle lopende plannen zijn gerealiseerd, ` stelt een tevreden voorzitter vast, als we over het pas aangelegde De Ruiterpad lopen. Dit voetpad is vernoemd naar de boer die zijn boerderij en de omringende landerijen heeft overgedragen aan V.O.C.U.S. `Die boerderij hebben we inmiddels verkocht, voor het bijbehorende land zijn we nog plannen aan het maken, ` aldus Lindsen. Een deel van dat land heeft al een nieuwe bestemming gekregen, dat is ingericht als de nieuwe ijsbaan. Jan Lindsen: `Daar hoefden we zelf helemaal niks aan te doen, een aantal mensen in het dorp heeft dit spontaan geregeld. Als eigenaar van de grond hoefden wij daar alleen maar toestemming voor te geven. Zoiets is natuurlijk snel geregeld,` aldus Jan Lindsen, die hiermee in het voorbijgaan aantoont dat zelfwerkzaamheid zich bijna als vanzelf aandient zodra de middelen daarvoor binnen handbereik komen.

Sociale marktplaats
Voor het bestuur van V.O.C.U.S. is nu een periode van heroriëntatie aangebroken. Volgens Lindsen ontbreekt het ze allerminst aan plannen. Twee daarvan passeerden al de revue: de bestemming van de landerijen van de boer en het leegstaande schoolgebouw. Verder wordt er achter de schermen gesleuteld aan een plan voor een platform waar mensen met alle mogelijke vragen terecht kunnen, van boodschappen doen, met huiswerk helpen, het vervoer naar de huisarts tot bezoekjes voor de gezelligheid om de eenzaamheid tegen te gaan. Lindsen: `Het idee er achter is dat er mensen in het dorp rondlopen die ergens goed of handig in zijn, die tijd hebben en een dorpsgenoot best ergens mee op weg willen helpen. Aan de andere kant, de vraagkant zeg maar, lopen er vast ook mensen rond die veel baat hebben bij iemand die ze een handje kan helpen. Of iemand die om de zoveel tijd eens langs komt. Je moet maar net weten wat de een kan bieden en waar de ander behoefte aan heeft. Wij denken na over de opzet van een sociale marktplaats, waar je de vragers en aanbieders aan elkaar kunt koppelen.’

Opnieuw
Net als met het lanceren van al hun eerdere plannen, gaan ze in Cabauw ook bij dit plan niet over één nacht ijs. Als Lindsen in het dorp rondloopt, praat hij er met mensen over en luistert naar hun reacties. Hij verzamelt voorbeelden om zijn plan toe te lichten, zoals het verhaal van een dorpsgenoot die van de ene op de andere dag op straat kwam te staan. Een vakman. Dankzij bemiddeling van een bestuurslid van V.O.C.U.S. wist hij weer snel werk te vinden. `Door de gesprekken en dit soort voorbeelden groeit ons plan. Als het ver genoeg uitgewerkt is, dan leggen we het voor aan het dorp. Door het krediet dat is opgebouwd, rekenen wij toch wel op het voordeel van de twijfel, ` aldus een optimistische Lindsen. Al vraagt hij zich af of zijn medebestuurders inmiddels klaar zijn voor een nieuw avontuur. Jan Lindsen: ` Onze oorspronkelijke beheertaken vragen veel aandacht als je het goed wilt doen. Het risico is dat je roofbouw gaat plegen op een kleine groep. We zijn er wel uit dat dit nieuwe plan niet volledig op het bordje van het V.O.C.U.S.-bestuur moet komen. Misschien dat er voor zo’n nieuw initiatief een andere organisatie of andere organisatievorm moet komen. Met de steun van V.O.C.U.S., dat wel, maar dan doe je als bestuur een stapje terug als het om de uitvoering gaat. We zullen zien.`

Gouden tip
Verstrek tijdig informatie over je plannen, betrek partners erbij zodat je sterker staat, zoek afstemming en leg verantwoording af aan je achterban.

Dorpsontwikkeling in Cabauw
Wie op internet rond wil kijken voor meer informatie over dit onderwerp:
– Springplank om door te klikken naar de uiteenlopende dossiers die betrekking hebben op de kleine kernen.
– Vijftien kilometer onder Leeuwarden, in het dorp Reduzum, herontdekten ze vijfentwintig jaar geleden hoeveel ze zelf konden. Ze bouwden een woonwijk, een nieuwe school, plaatsten een windmolen en regelden zelf de financiering. Daarmee redden ze hun dorp. Lees een boeiend portret van dit eigenzinnige dorp: http://bottomup.ruimtevolk.nl Op de website van het Kennisplatform en landelijk netwerk Ruimtevolk staan nog veel meer interessante voorbeelden van creatieve en inspirerende dorpsinitiatieven: http://bottomup.ruimtevolk.nl
– De Limburgse gemeente Peel en Maas is landelijk een vooraanstaande proeftuin voor zelfsturing door (dorps)bewoners. Lees meer hierover op: www.peelenmaas.eu Of het verslag over Samen zelf doen, een congres over zelfsturing: www.vng.nl (PDF)
– In de kop van Friesland is de strijd tegen krimp de aanjager voor een nieuwe aanpak van vervallen woningen en historische dorpskernen, en verdere narigheid die dit met zich meebrengt. In de gemeente Dongeradeel hebben ze in vier dorpen een dorpsontwikkelingsmaatschappijen (DOM) opgericht om bewoners te organiseren die bereid zijn om zich in te zetten voor de verbetering van de leefbaarheid. Deze DOM functioneert met een grote mate van autonomie, bij hun initiatieven krijgen de bewoners ondersteuning van lokale professionals. Voor meer informatie: www.platform31.nl/publicaties/de-dorpsontwikkelingsmaatschappij
– De LSA is een landelijke vereniging van actieve bewoners, de afkorting staat voor Landelijk Samenwerkingsverband Aandachtswijken. Die is te vinden op: www.lsabewoners.nl Ook hier heeft de afgelopen jaren een omslag plaatsgevonden van pleidooien voor meer betrokkenheid van bewoners bij plannen die afkomstig zijn van de overheid, naar waardering voor het eigen initiatief en de zelfwerkzaamheid van bewoners. De LSA is als het ware stedelijke equivalent van de landelijke koepel voor (provinciale) verenigingen voor kleine kernen. www.lvkk.nl
– De ABCD-methode is een aanpak die in achterstandswijken in Amerika is ontwikkeld, en bewoners stimuleert om zelf de agenda voor het ontwikkelen van de wijk te bepalen. Het is gericht op zelfsturing. Meer informatie over deze methodiek: www.movisie.nl/esi/abcd of op de participatiewijzer: www.participatiewijzer.nl/Alle-methodes/ABCD-METHODE.

image_pdfimage_print
Bookmark and Share

Comments

Leave a Reply





What is 2 + 5 ?
Please leave these two fields as-is:
IMPORTANT! To be able to proceed, you need to solve the following simple math (so we know that you are a human) :-)



Ads by Google

  • About

    Rozenberg Quarterly aims to be a platform for academics, scientists, journalists, authors and artists, in order to offer background information and scholarly reflections that contribute to mutual understanding and dialogue in a seemingly divided world. By offering this platform, the Quarterly wants to be part of the public debate because we believe mutual understanding and the acceptance of diversity are vital conditions for universal progress. Read more...
  • Support

    Rozenberg Quarterly does not receive subsidies or grants of any kind, which is why your financial support in maintaining, expanding and keeping the site running is always welcome. You may donate any amount you wish and all donations go toward maintaining and expanding this website.

    10 euro donation:

    20 euro donation:

    Or donate any amount you like:

    Or:
    ABN AMRO Bank
    Rozenberg Publishers
    IBAN NL65 ABNA 0566 4783 23
    BIC ABNANL2A
    reference: Rozenberg Quarterly

    If you have any questions or would like more information, please see our About page or contact us: info@rozenbergquarterly.com
  • Like us on Facebook

  • Follow us on Twitter

  • Recent Rozenberg Quarterly Articles

  • Rozenberg Quarterly Archives