Manifesto ~ De Nieuwe Universiteit

No comments yet

Maagdenhuis bezetting 1969

Maagdenhuis bezetting 1969

Amsterdam, februari 2015. De laatste jaren lijken studenten en medewerkers steeds vaker in conflict te zijn met besturen op universiteiten/faculteiten en het gevoerde beleid. Zo gaan studentenraden veel vaker naar de landelijke geschillencommissie (1) en in sommige gevallen hebben de conflicten tussen de studenten en het bestuur geleid tot bezettingen (2,3) en andere vormen van protest. Grosso modo het merendeel van de conflicten leidt door verschillende oorzaken niet tot dergelijke “radicalere” acties. Dit heeft tot gevolg dat de conflicten en de onvrede niet altijd zichtbaar zijn voor het bredere publiek.
De onvrede is niet alleen beperkt tot de studenten, ook onderzoekers zoeken het publieke debat op om hun onvrede te uiten. In 2013 zijn de organisaties Science in Transition en Platform Hervorming Nederlandse Universiteiten opgericht om zich te verzetten tegen het huidige onderzoeks- en onderwijsbeleid.

De oorzaak van de onvrede over het universitaire beleid moet gezocht worden bij de totstandkoming ervan. Bij de vorming van het universitair beleid wordt de academische gemeenschap namelijk niet of nauwelijks betrokken. Alleen in de laatste fase wordt de academische gemeenschap in de vorm van medezeggenschap betrokken. Tevens zijn de rechten van de medezeggenschap zodanig beperkt dat grote beleidsplannen hoe dan ook doorgang vinden. Zo had de academische gemeenschap nauwelijks iets te zeggen over de invoering van de bachelor-master stuctuur (BaMa structuur), de harde knip, het 8-8-4 systeem (semester-indeling) of de invoering van het bindend studieadvies (BSA) bij opleidingen. Bovendien was de academische gemeenschap het in veel gevallen niet eens met de invoering met deze ‘projecten’ (4,5,6,7,8).
De medezeggenschap heeft dus, ondanks haar instemmingsrecht op enkele onderwerpen, (te) weinig invloed op het beleid. Dat wil zeggen dat het beleid voornamelijk gevormd wordt binnen de zeggenschapsstructuren op de universiteit. Besluiten en beleid voortgekomen uit de universitaire zeggenschapsstructuren (College van Bestuur, decaan, opleidingsdirecteur etc.) voldoen echter niet aan het democratische principe doordat deze structuren niet op democratische wijze samengesteld worden.
Niet ieder individu van de academische gemeenschap kan deelnemen aan het besluitvormingsproces van de universiteit, noch kan de gemeenschap vertegenwoordigers afvaardigen die plaatsnemen in de zeggenschapsstructuren. In plaats van gekozen universiteitsbesturen en decanen, worden personen voor deze functies benoemd door hogere bestuurslagen en moeten ze continu verantwoording afleggen aan de hogere instanties. Zo wordt het universiteitsbestuur benoemd door de Raad van Toezicht (RvT) en wordt de RvT op haar beurt benoemd door de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Deze zeggenschapsstructuur brengt met zich mee dat het universitaire bestuur en het gevoerde beleid niet (noodzakelijk) een vertolking is van de wens van de academische gemeenschap. Daarnaast brengt het met zich mee dat de universiteit steeds meer onder invloed staat van politieke stromingen en steeds minder een kritische autonome instelling is. Terwijl de academische gemeenschap het beste weet wat voor beleid er nodig is op de universiteit, wordt de universiteit steeds meer bestuurd vanuit Den Haag. De universiteit moet dan ook steeds meer verantwoording afleggen en wordt steeds meer getoetst op kwaliteit middels efficiency-indicatoren (aantal publicaties, rendementscijfers, etc.).

Onvrede over het universitaire beleid of over universitaire standpunten (i.e., standpunt van de Nederlandse universiteiten omtrent het leenstelsel) vindt uiting in vorm van protest hiertegen. Het is echter noodzakelijk om in te zien dat de conflicten onderling verbonden zijn en dat deze conflicten überhaupt plaats kunnen vinden omdat het besluitvormingsproces op de universiteit ondemocratisch is. Het bestuur is illegitiem omdat het van hogerhand tot de universiteit spreekt in plaats van namens de universiteit. Een duurzame oplossing voor de conflicten en de onenigheid moet dus gezocht worden in een nieuwe vorm van bestuur op de universiteit. Het tegenhouden van specifiek beleid (i.e., door middel van een geschil of protest) zal hoogstens van korte aard zijn, indien de gemeenschap niet daadwerkelijk eigenaar en onderdeel is van de universiteit. Indien een plan geen doorgang kan vinden, zal er wel een nieuw plan komen dat alsnog niet op draagvlak zal rekenen.
Dit leidt dan ook tot de noodzaak om niet alleen te verzetten tegen specifiek beleidspunten die worden doorgevoerd, maar de olifant in de kamer te benoemen en een nieuwe en democratische universiteit te eisen.

Juist nu is er dringend noodzaak om de krachten te bundelen en niet alleen tegen een leenstelsel, een fusie of reorganisatie actie te voeren. Er wordt vanuit de landelijke politiek de ene na de andere maatregel genomen in het onderwijslandschap. Collegegelddifferentiatie is in 2009 door de Tweede Kamer aangenomen. De langstudeerboete die van tafel is, heeft nu weer plaats gemaakt voor de afschaffing van de basisbeurs. Nu de hervormingen en bezuinigingen in het hoger onderwijs steeds meer vaart lijken te maken, is het noodzakelijk dat de universiteiten (lees: academische gemeenschap) hun standpunten kenbaar maken over de hervormingen. Hiervoor is het dringend nodig dat de universiteiten democratisch bestuurd worden.

Doel van de Nieuwe Universiteit:
De Nederlandse universiteiten (en hogescholen) moeten democratisch bestuurd worden en autonoom zijn, waarbij iedereen op de universiteit de mogelijkheid krijgt om deel te nemen aan het democratisch proces.

Eisen ~ Demands
1. Democratische verkiezing van het universiteitsbestuur
2. Verandering van het allocatiemodel: financiering op basis van input, niet op basis van rendementen
3. Stopzetting van het huidige Profiel 2016
4. Referenda per instituut en opleiding over de samenwerking tussen de UvA en de VU op de FNWI
5. Vaste contracten in plaats van flexibele aanstellingen
6. Een open debat over huisvestingskosten ten opzichte van bezuinigingen op onderwijs en onderzoek.
In verband daarmee: behoud van het Bungehuis als UvA-locatie.

De algehele onderliggende motivatie bij al deze punten is onvrede met de huidige bestuurswijze. Top-down, op rendement gericht beleid ondermijnt namelijk waar een universiteit om zou moeten draaien: onderwijs en onderzoek.

1. Democratic election of the university board
2. Change of the allocation model: finance based on input, not on efficiency
3. Cancellation of the current Profiel 2016
4. Referendums per institute and programme about collaboration between the UvA and the VU at the FNWI (Faculty of Science)
5. Fixed contracts instead of flexible staff appointments
6. An open debate about housing costs in relation to budget cuts of reseach and education.
In connection to this: retaining the Bungehuis as UvA-location

The general motivation behind all these demands is discontent with the current ways of management. Top down, efficiency-oriented management damages the very thing a university should revolve around: research and education.

image_pdfimage_print
Bookmark and Share

Comments

Leave a Reply





What is 15 + 16 ?
Please leave these two fields as-is:
IMPORTANT! To be able to proceed, you need to solve the following simple math (so we know that you are a human) :-)



Ads by Google

  • About

    Rozenberg Quarterly aims to be a platform for academics, scientists, journalists, authors and artists, in order to offer background information and scholarly reflections that contribute to mutual understanding and dialogue in a seemingly divided world. By offering this platform, the Quarterly wants to be part of the public debate because we believe mutual understanding and the acceptance of diversity are vital conditions for universal progress. Read more...
  • Support

    Rozenberg Quarterly does not receive subsidies or grants of any kind, which is why your financial support in maintaining, expanding and keeping the site running is always welcome. You may donate any amount you wish and all donations go toward maintaining and expanding this website.

    10 euro donation:

    20 euro donation:

    Or donate any amount you like:

    Or:
    ABN AMRO Bank
    Rozenberg Publishers
    IBAN NL65 ABNA 0566 4783 23
    BIC ABNANL2A
    reference: Rozenberg Quarterly

    If you have any questions or would like more information, please see our About page or contact us: info@rozenbergquarterly.com
  • Like us on Facebook

  • Follow us on Twitter

  • Recent Articles

  • Rozenberg Quarterly Archives