Minder ernstig – Vaker gestraft ~ Verdachten

No comments yet

ball-chain-prisonIn dit hoofdstuk schetsen we een beeld van de 600 verdachten van de openbare orde en gewelddelicten waarop deze dossierstudie primair is gebaseerd.[i] Dat gebeurt aan de hand van enkele algemene achtergrondkenmerken (leeftijd, geslacht, etnische achtergrond, nationaliteit, woonsituatie); school/studie en werk; psychische en andere problemen; en recidive. Naast een algemene schets per kenmerk wordt steeds getoetst of er verschillen zijn tussen 1999 en 2008. Daarnaast wordt ingegaan op eventuele verschillen tussen de vijf CBS-categorieën (Bedreiging, Mishandeling, Openbaar Gezag, Openbare Orde en Vernieling). We spreken alleen van verschillen als deze statistisch significant zijn (p < .05).

Leeftijd en geslacht
Als gevolg van de selectie (zie Hoofdstuk 2) was zowel in 1999 als in 2008 de helft van de verdachten 12-17 jaar en de andere helft 18-24 jaar. Door de selectie bleef ook de verdeling tussen de leeftijdsgroepen per CBS-categorie gelijk.

Figuur 3.1 Aandeel meisjes per CBS-categorie en totaal in 1999 en 2008

Figuur 3.1 Aandeel meisjes per CBS-categorie en totaal in 1999 en 2008

Zoals te zien in Tabel 3.1  was in beide jaren de meerderheid van de verdachten van het mannelijk geslacht (totaal 87.3%), maar in 2008 waren er 1.7 keer zoveel meisjes als in 1999. De toename van het aandeel vrouwelijke verdachten komt vooral voor rekening van de CBS-categorie Bedreiging. In 1999 waren alle verdachten in deze categorie jongen, in 2008 was ongeveer één op de zes meisje (p = .012). Over beide jaren tezamen was het aandeel meisjes het kleinst in de categorie Vernieling (Figuur 3.1).

Etnische achtergrond en nationaliteit
In beide jaren is een ruime meerderheid van de verdachten in Nederland geboren, van de verdachten uit 2008 nog iets meer dan die uit 1999 (Tabel 3.1). Anders gezegd: het percentage allochtone verdachten van de eerste generatie – zelf in het buitenland geboren – ging omlaag (van 22.0% naar 17.3%). De meest voor de hand liggende verklaring is een toename van tweede generatie allochtone

Tabel 3.1 Achtergrondkenmerken van verdachten

Tabel 3.1 Achtergrondkenmerken van verdachten

jongeren, dat wil zeggen: jongeren waarvan één of beide ouders in het buitenland geboren zijn, maar die zelf in Nederland ter wereld kwamen. Toch is de daling van het percentage in het buitenland geboren jeugdigen in de bestudeerde dossiers groter dan op basis van de algemene landelijke cijfers verwacht mag worden. Onder de Nederlandse bevolking van 12-24 jaar daalde het aandeel allochtonen van de eerste generatie namelijk ‘slechts’ van 8.6% in 1999 naar 8.0% in 2008. Uit de vergelijking met de algemene bevolking blijkt tevens dat zowel in 1999 als in 2008 relatief veel verdachten behoorden tot de eerste generatie allochtonen.

Eveneens een ruime meerderheid van de verdachten had de Nederlandse nationaliteit. Het aandeel verdachten met (ook)[ii] een buitenlandse nationaliteit veranderde overigens niet tussen 1999 en 2008. In beide jaren hadden laatstgenoemden het vaakst (ook) een Marokkaans paspoort.

Woonsituatie
Zowel in 1999 als 2008 woonde, voor zover bekend, de meerderheid van de verdachten bij hun ouder(s)/verzorger(s) (Tabel 3.1). Op het eerste gezicht nam dit aandeel zelfs toe, maar we hebben hier waarschijnlijk vooral te maken met een verbeterde registratie. Het aandeel verdachten waarvan de woonsituatie niet in het dossier stond (‘onbekend’ in Tabel 3.1) daalde namelijk tussen 1999 en 2008 aanmerkelijk. Het lijkt zeer aannemelijk dat wanneer in een dossier geen woonsituatie werd vermeld, dat doorgaans was omdat de jongere ‘gewoon’ nog in het ouderlijk huis woonde. Dat zou betekenen dat in beide jaren rond de 80% bij zijn/haar ouder(s)/verzorger(s) woonde. Vrijwel alle zelfstandig wonende verdachten (soms samenwonend met partner en/of kind(eren)) behoorden tot de oudere leeftijdsgroep (18-24 jaar). Andere woonsituaties waren meestal een (zorg)instelling (totaal 26x) of geen vaste woon- of verblijfplaats (18x).

School en werk
Ook bij school/studie en werk ontbreken vrij vaak gegevens. De registratie hiervan lijkt op het eerste gezicht iets beter in 2008 dan in 1999, maar er is geen significant verschil (Tabel 3.2). Voor zover bekend was ongeveer de helft van de verdachten van 1999 en 2008 schoolgaand, hoewel een klein deel hiervan, blijkens de dossiers, feitelijk niet of

Tabel 3.2 Dagbesteding van verdachten

Tabel 3.2 Dagbesteding van verdachten

nauwelijks op school te vinden was. Eveneens voor zover bekend had in beide jaren iets minder dan de helft van de verdachten betaald werk (inclusief bijbaantjes). Wanneer we de informatie in de dossiers over school/studie en werk combineren, dan blijkt voor beide jaren van rond de 70% bekend te zijn dat zij naar school gingen, studeerden en/of een (bij)baan hadden.

Problematiek
Het aandeel verdachten waarbij volgens het dossier een door een psycholoog, huisarts e.d. vastgestelde stoornis of andersoortige problematiek een rol speelde, verdubbelde bijna tussen 1999 en 2008 (Tabel 3.3). Dit kan ook deels het gevolg van verbeterde registratie zijn, want het aandeel ‘onbekend’ werd kleiner, hoewel het in 2008 nog om bijna één op de drie dossiers ging. De toename van het percentage verdachten van wie het dossier een stoornis en/of andere problematiek vermeldt, kan ook het gevolg zijn van verbeterde diagnostiek, procedurele aanpassingen (er wordt vaker een psychologisch of psychiatrisch rapport opgevraagd), een algemene trend om jongeren sneller een diagnose ‘op te plakken’, of wellicht een daadwerkelijke toename van problematische jeugdige verdachten. De op basis van de dossiers naar voren komende stijging is vooral te vinden bij ‘overige psychiatrische en gedragsproblemen’, zoals borderline, depressie, ODD, autisme en PDD-NOS.[iii]

Tabel 3.3 Problematiek van verdachten

Tabel 3.3 Problematiek van verdachten

Ook lijkt op het eerste gezicht het percentage verdachten met zwakbegaafdheid (licht verstandelijke beperking) toe te nemen, maar statistische toetsing laat geen verschil tussen de beide jaren zien. Dit laatste kan ook komen door de kleine aantallen verdachten waarvan deze problemen in de dossiers zijn genoteerd. Hetzelfde geldt voor verslaving en ADHD. De categorie ‘anders’ bij soort problematiek in Tabel 3.3 heeft onder andere betrekking op een problematische thuissituatie, een traumatisch verleden of een slechte lichamelijke gezondheid.

Recidive en OTS
Tot recidive hebben we gerekend: eerdere contacten met justitie, c.q. een strafblad, inclusief onder toezichtstelling (OTS)Tabel 3.4).[v] en Halt. Niet meegerekend zijn overtredingen. Verreweg de meeste dossiers bevatten hierover informatie. Zowel in 2008 als in 1999 was ongeveer de helft van de verdachten recidivist (Tabel 3.4)

Tabel 3.4 Recidive van verdachten

Tabel 3.4 Recidive van verdachten

Wat betreft de afzonderlijke CBS-categorieën zien we alleen bij vernielingen een lichte stijging in recidive, maar dit komt geheel voor rekening van een daling in het percentage verdachten waarvan de recidive niet in het dossiers stond (van 11.7% in 1999 naar 0% in 2008). Er is beide jaren geen verschil in het (kleine) percentage dat eerder OTS kreeg en in het aantal eerdere (geregistreerde) delicten. Ook zien we hierin geen verschillen tussen de vijf CBS-categorieën.

Samenvatting en conclusie
Het aandeel meisjes onder de 600 verdachten is tussen 1999 en 2008 bijna verdubbeld, maar jongens bleven duidelijk in de meerderheid. De toename van het aandeel vrouwelijke verdachten komt vooral voor rekening van de CBS-categorie Bedreiging.
In beide jaren was een forse meerderheid van de verdachten autochtoon, dan wel allochtoon van de tweede generatie, maar verhoudingsgewijs waren er in 2008 iets minder in het buitenland geboren verdachten (allochtonen van de eerste generatie). Het aandeel allochtone verdachten van de eerste generatie bleef echter fors hoger dan op basis van de etnische samenstelling binnen de leeftijdsgroep 12-24 jaar in de Nederlandse bevolking te verwachten viel.
De gegevens van verdachten over hun woonsituatie, school, werk, psychische en andere problemen werden in 2008 vollediger in de dossiers genoteerd. Eventuele veranderingen tussen 1999 en 2008 kunnen dus mede of vooral het resultaat zijn van verbeterde registratie. Voor zover na te gaan woonde in beide jaren rond de 80% van de verdachten in de bestudeerde 600 dossiers bij hun ouder(s)/verzorger(s), ging circa 70% naar school, studeerde en/of had een (bij)baan.
Het aandeel verdachten bij wie sprake was van een door professionals vastgestelde stoornis en/of andere problematiek verdubbelde van één op de tien naar één op de vijf. Hoewel hierover in 2008 vergeleken met 1999 bij meer verdachten iets in hun dossier was te lezen, ontbrak ook in 2008 nog vaak dergelijke informatie. Over toe- of afname van psychische problemen als zwakbegaafdheid en ADHD of andersoortige problemen kunnen niet echt valide uitspraken gedaan worden.
De mate van recidive is tussen 1999 en 2008 niet veranderd. In beide jaren was bijna de helft van de verdachten eerder al in aanraking geweest met justitie en ook het aantal bij justitie bekende eerder gepleegde delicten bleef gelijk.

Noten
i. Dit zijn niet vanzelfsprekend 600 unieke individuen, maar de kans op dubbeltellingen is zeer klein. (Delicten van dezelfde verdachte in 1999 en 2008 zijn gezien de leeftijdscategorie (12-24) niet heel waarschijnlijk en delicten van dezelfde verdachte binnen 1 kalenderjaar zullen vaak gevoegd zijn, zodat deze toch eenmalig in de steekproef voorkomen.) Bij een deel van de incidenten in de dossiers was sprake van meer dan één verdachte, maar indien het OM ook tegen deze andere verdachte(n) een zaak in gang had gezet, kreeg elke verdachte een eigen dossier. De aanvullende 200 dossiers laten we in dit hoofdstuk buiten beschouwing.
ii. Enkele verdachten hadden zowel Nederlandse als buitenlandse nationaliteit: 11x in 1999 en 7x in 2008.
iii. ODD = Oppositional Defiant Disorder (oppositioneel-opstandige gedragsstoornis). PDD-NOS = Pervasive Developmental Disorder – Not Otherwise Specified (pervasieve ontwikkelingsstoornis – niet anders gespecificeerd).
iv. Onbekend = geen problematiek.
v. Dit is een praktische keuze, maar juridisch eigenlijk onjuist, want OTS is geen strafrechtelijke maatregel. Overigens is het aantal verdachten met uitsluitend OTS, zonder andere delicten, zeer beperkt (8x)
vi. Onbekend = geen OTS/delicten

LITERATUUR
Althoff, M. (2005). Het beeld van de jeugd als criminaliteits- en veiligheidsprobleem. Een discours theoretische verklaring. Pedagogiek, 25 (4) pp, 262-278.
Brouwers, M. & Eggen, A.Th.J. (2011) Vervolging. In: Kalidien, S.N. & de Heer – de Lange, N.E. (red.) Criminaliteit en rechtshandhaving 2010. Ontwikkelingen en samenhangen. Meppel: Boom Juridische uitgevers (WODC, Onderzoek en Beleid, nr. 298), pp.121-138.
Buruma, Y. (2005). De dreigingsspiraal. Onbedoelde neveneffecten van misdaadbestrijding. Den Haag: Boom Juridische uitgevers
Butts, J. & Travis, J. (2002). The rise and fall of American youth violence: 1980 to 2000. Washington: The Urban Institute Justice Policy Center
Commissie kleine criminaliteit (1984). Interimrapport van de Commissie kleine criminaliteit. Den Haag: Staatsuitgeverij.
Commissie kleine criminaliteit (1986). Eindrapport Commissie kleine criminaliteit. Den Haag: Staatsuitgeverij.
Doob, A.N. & Sprott, J.B. (1998). Is the “quality” of youth violence becoming more serious? Canadian Journal of Criminology, 40 (2), pp. 185-194
Egelkamp, M.M. (2002) Inflation von Gewalt? Strafrechtliche und kriminologische Analysen von Qualifikationsentscheidungen in den Niederlanden und Deutschland. Groningen: University of Groningen.
Eggen, A.Th.J. & Kalidien, S.N. (red.) (2008) Criminaliteit en rechtshandhaving 2007. Ontwikkelingen en samenhangen. Meppel: Boom Juridische uitgevers (WODC, Onderzoek en Beleid, nr. 271)
Eggen, A.Th.J. & Kessels, R.J. (2011) Criminaliteit en opsporing. In: Kalidien, S.N. & de Heer – de Lange, N.E. (red.) Criminaliteit en rechtshandhaving 2010. Ontwikkelingen en samenhangen. Meppel: Boom Juridische uitgevers (WODC, Onderzoek en beleid, nr. 298), pp.83-117.
Estrada, F. (2001). Juvenile violence as a social problem; Trends, media attention and societal response. British Journal of Criminology, 41 (4), pp. 639-655.
Flight, S. & Abraham, M. (2011) Agressie en geweld tegen werknemers met een publieke taak. Amsterdam: DSP-groep.
Gabor, T. (1999). Trends in youth crime; Some evidence pointing to increases in the severity and volume on the part of young people. Canadian Journal of Criminology, 41 (3), pp. 385-392.
Goudriaan, H. & Eggen, A.Th.J. (2009). Verdachten van criminaliteit. In: S.N. Kalidien en A.Th.J. Eggen (red.), Criminaliteit en Rechtshandhaving 2008: Ontwikkelingen en samenhang, p. 101-130, Den Haag, Boom Juridische uitgevers. Onderzoek en beleid 279.
Heer-de Lange, N.E. de (2009). Berechting. In: S.N. Kaliden en A.Th. Eggen (red.), Criminaliteit en Rechtshandhaving 2008: Ontwikkelingen en samenhang, p. 153-174, Den Haag, Boom Juridische uitgevers. Onderzoek en beleid 279.
Junger-Tas, J. (1997) Geweld onder jongeren. In: K. Schuyt (red.), Het sociaal tekort: Veertien sociale problemen in Nederland. Amsterdam: De Balie, pp. 112-126.
Kalidien, S.N. & Heer – de Lange, N.E. de (red.) (2011) Criminaliteit en rechtshandhaving 2010. Ontwikkelingen en samenhangen. Den Haag: Boom Juridische uitgevers (WODC, Onderzoek en Beleid, nr. 298) 122
Laan, A.M. van der, Blom, M., Tollenaar, N. & Kea, R. (2010). Trends in de geregistreerde jeugdcriminaliteit onder 12- tot en met 24-jarigen in de periode 1996-2007. Den Haag: WODC (Cahier 2010-2).
Laan, A.M. van der & Blom, M. (2011). Meer jeugdige verdachten, maar waarom? Een studie naar de relatie tussen maatschappelijke ontwikkelingen en de veranderingen in het aantal jeugdige verdachten van een misdrijf in de periode 1997-2007. Den Haag: Boom Juridische Uitgevers. (WODC, Onderzoek en beleid, nr. 292).
Nabben, T., Doekhie, J. & Korf, D.J. (2010) Beleving van de werkstraf in de buurt door jeugdigen. Amsterdam: Rozenberg Publishers.
Ruller, S. van (2001) Sancties. In: E. Lissenberg, S. van Ruller & R. van Swaaningen (red.) Tegen de regels IV. Een inleiding in de criminologie. Nijmegen: Ars Aequie Libri, pp. 387-412.
Spaans, E.C. (1995) Werken of zitten. Toepassing van werkstraffen en korte vrijheidsstraffen in 1992. Arnhem: Gouda Quint (WODC 144).
Weijers, I. (2008). Het gaat niet slecht met de Nederlandse jeugd. Justitiële verkenningen, 34 (8), pp. 38-48.
Wittebrood, K. & Nieuwbeerta (2006) Een kwart eeuw stijging in de geregistreerde criminaliteit. Vooral meer registratie, nauwelijks meer criminaliteit. Tijdschrift voor Criminologie, 48(3), p. 227-242.
Zimring, F. (1998a). The youth violence epidemic: myth of reality? Wake Forest Law Review, 33, pp. 727-744.
Zimring, F. (1998b). American Youth Violence. New York: Oxford Press.

image_pdfimage_print
Bookmark and Share

Comments

Leave a Reply





What is 19 + 13 ?
Please leave these two fields as-is:
IMPORTANT! To be able to proceed, you need to solve the following simple math (so we know that you are a human) :-)
  • About

    Rozenberg Quarterly aims to be a platform for academics, scientists, journalists, authors and artists, in order to offer background information and scholarly reflections that contribute to mutual understanding and dialogue in a seemingly divided world. By offering this platform, the Quarterly wants to be part of the public debate because we believe mutual understanding and the acceptance of diversity are vital conditions for universal progress. Read more...
  • Support

    Rozenberg Quarterly does not receive subsidies or grants of any kind, which is why your financial support in maintaining, expanding and keeping the site running is always welcome. You may donate any amount you wish and all donations go toward maintaining and expanding this website.

    10 euro donation:

    20 euro donation:

    Or donate any amount you like:

    Or:
    ABN AMRO Bank
    Rozenberg Publishers
    IBAN NL65 ABNA 0566 4783 23
    BIC ABNANL2A
    reference: Rozenberg Quarterly

    If you have any questions or would like more information, please see our About page or contact us: info@rozenbergquarterly.com
  • Like us on Facebook

  • Follow us on Twitter

  • Recent articles

  • Rozenberg Quarterly categories