Onvrede over de zorg voor je dierbare als drijfveer voor vernieuwing

No comments yet

thomaslogoDe zorg in Nederland staat hoog aangeschreven, toch is lang niet iedereen gelukkig met de zorg die geboden wordt. En soms gaat het helemaal mis, zoals bij de verstandelijk gehandicapte Jolanda Venema die naakt vast zat een touw vanwege haar moeilijke gedrag. De foto die haar ouders in 1988 de wereld in stuurden heeft veel los gemaakt en geleid tot meer aandacht voor gehandicapten met moeilijk te hanteren gedrag. Inmiddels zet een toenemend aantal ouders een volgende stap, uit onvrede over de zorg voor hun dierbaren organiseren ze die nu zelf. De Thomashuizen zijn daar een sprekend voorbeeld van. In dit artikel aandacht voor klokkenluiders als de ouders van Jolanda Venema en het succes van de Thomashuizen. Als opmaat voor een serie over pioniers die momenteel hard aan de weg timmeren om hun droom te realiseren. ZorgLAb2015 volgt ze voor een langere periode, bericht over hun plannen, de ups en downs, de bureaucratische hobbels die hun pad kruisen en de dilemma’s waar ze voor komen te staan.

Het is inmiddels een iconisch beeld van uitwassen in de zorg die tot dan niet voor mogelijk werden  gehouden: de foto van een naakte Jolanda Venema die met riem en touw vastgeketend aan de muur, dociel naast haar moeder in een kale kamer staat. De foto dateert van 1988, Jolanda verbleef destijds vanwege haar verstandelijke handicap en ernstige gedragsproblemen in een grote zorginstelling. Daar konden ze totaal niet met haar gedrag overweg. Jarenlang hadden haar ouders zich ingespannen om het lot van hun dochter te verbeteren. Tot ze uit onmacht en woede een foto van hun dochter maakten en ten einde raad de publiciteit zochten. De publieke verontwaardiging was groot en ook in de politiek kwam de discussie over de behandeling van zwaar gedragsgestoorde gehandicapten in een stroomversnelling. Want door alle aandacht in de pers werd duidelijk dat isolatie en het ketenen van gehandicapten vaker voorkwam. Het resultaat van al deze ophef was de komst van een gespecialiseerd centrum dat zorginstellingen met kennis en advies terzijde kan staan in situaties zoals bij Jolanda.

Klokkenluiders
In navolging van de ouders van Jolanda Venema zijn er meer familieleden die in de loop der jaren de publiciteit gezocht hebben om aandacht te vragen voor een schrijnende situatie. Zo vertoonde de EO in 2008 schokkende tv beelden van Alex Oudman, een zwaar autistische man die maandenlang 24 uur per dag naakt opgesloten zat in de isoleercel van een psychiatrische instelling. Hij had daar alleen een plastic matras en een toilet tot zijn beschikking. In 2011 toont de EO opnieuw een extreme situatie in een zorginstelling. Deze keer sloeg de moeder van  de licht verstandelijke en gedragsgestoorde Brandon alarm. Zij vertelde dat haar zoon al drie jaar lang rondliep in een tuigje dat met een touw van anderhalve meter vastzat aan de muur. Volgens de moeder was er al die tijd geen sprake geweest van enige vorm van behandeling. In vervolgreportages over Alex en Brandon komt naar voren dat de situatie erna aanmerkelijk is verbeterd dankzij een aanpak op maat en de inzet van deskundigen. De publiciteit rond Jolanda Venema heeft aan het licht gebracht dat er alle reden was om een expertisecentrum voor dergelijke situaties in het leven te roepen. Onvrede over de zorg voor hun dierbaren is voor de ouders en familie een belangrijke drijfveer om als klokkenluider bij te dragen aan het verbeteren van de zorg.

Vader wordt zorgondernemer
Hans van Putten, vader van een autistische zoon, ging nog een stap verder toen hij in 2001 op zoek was naar een zorginstelling waar hij zijn zoon  met een gerust hart aan toe kon vertrouwen. Het viel hem tijdens zijn rondgang langs voorzieningen op dat de bureaucratie hoogtij vierde, dat er vaak meer tijd en energie ging naar organisatorische zaken als overleg en registraties, dan aan de uitvoerende zorg zelf. Toen Van Putten nergens de zorg vond die hij wenste voor zijn zoon Thomas, nam hij het besluit om die voorziening dan maar zelf op te zetten. Hij ontwikkelde een eigen formule en baseerde zich daarbij op de wensen die hem voor ogen stonden voor Thomas, vandaar de naam Thomashuizen. Met als belangrijkste ingrediënten dat zo’n voorziening kleinschalig moet zijn, menselijk en warm. De formule van een Thomashuis biedt onderdak aan acht volwassenen met een verstandelijke beperking en staat onder leiding van een koppel van twee inwonende zorgondernemers die als franchisenemers samen de tent runnen. Deze zorgondernemers zijn veelal voormalige groepsleiders, zij dragen de verantwoordelijkheid voor alle onderdelen van de organisatie, van de was en het eten tot de boekhouding en de kwaliteitsbewaking. Met deze platte en op de uitvoering toegespitste organisatie worden overhead en bureaucratie tot een minimum beperkt. Wel kunnen ze een beroep doen op de overkoepelende organisatie De Drie Notenbomen, die als moederorganisatie ook de kwaliteit en het imago van de Thomashuizen bewaakt. De formule heeft in tien jaar tijd een ware vlucht genomen. De eerste vier Thomashuizen werden in 2004 in gebruik genomen, tien jaar later is het aantal van honderd Thomashuizen ruim gepasseerd. Het streven is om in 2016 te groeien naar een totaal van 135.

herbergierNieuwe takken aan de zorgboom
Parallel aan de Thomashuizen heeft Van Putten zich ook gebogen over een formule die tegemoet komt aan de wensen van ouderen met geheugenproblemen, dat is De Herbergier. Deze is bedoeld voor mensen die voor lange tijd zorg en daarbij ook veel begeleiding nodig hebben. Om die reden is deze woonvorm ook iets groter van opzet, De Herbergier biedt onderdak aan circa 16 ouderen. En net als bij de Thomashuizen gaat het ook hier om een franchiseformule met een koppel van twee ondernemers die zo’n huis zelfstandig draaiende houden. Het stel heeft ook zelf woonruimte binnen de voorzien en volgen bij hun bezigheden volgen ze zoveel mogelijk het ritme en de leefstijl van de bewoners. Het idee hierachter is dat de ouderen zich er thuis kunnen voelen en de aandacht voor hen op deze manier maximaal is. De scheiding van zorg en wonen betekent hier dat ouderen woon- en servicekosten betalen. Voor de zorgvraag maken de bewoners gebruik van de reguliere eerste lijn. En wat betreft de samenstelling van De Herbergier:  iedere vesting telt minimaal drie plaatsen voor mensen met alleen een AOW of een klein aanvullend pensioen. In 2003 ging de eerste Herbergier van start, inmiddels is het aantal uitgegroeid naar zo’n 25 vestigingen. De koepelorganisatie De Drie Notenbomen buigt zich over een nieuwe tak aan de zorgboom: de thuiszorg. En komt er ter  ondersteuning van de kwaliteit van het werk ook nog een eigen opleiding bij, de Symphony Zorgacademie.

Kinderziektes of doemscenario
Na tien jaar van groei en ongekende successen komen ook de kwetsbare kanten van de nieuwe formule in beeld. En worden er kritische kanttekeningen geplaatst. Het meest recente voorbeeld is een uitgebreid artikel in de Volkskrant van 31 mei 2014. Daarin worden de Thomashuizen ervan beschuldigd dat ze het pgb-geld voor de zorg gebruiken om de huur van hun panden te betalen. De auteurs van het artikel hebben achterhaald dat tweederde van het pgb van gehandicapten in een Thomashuis is besteed aan de huur. Dat is een oneigenlijk gebruik van de pgb, bevestigt de hoogleraar openbare financiën Harrie Verbon desgevraagd. Maar Thomashuis-directeur Hans van Putten bestrijdt deze interpretatie, hij wijst er op dat alle uren die zijn klanten inkopen ook geleverd worden. Door efficiënter en dus goedkoper te werken weet hij geld vrij te maken om te kunnen investeren in kwalitatief hoogstaande huisvesting. Van Putten beschouwt dit als een onderdeel van de bedrijfsvoering. Maar ook die ligt onder vuur in het artikel van de Volkskrant: de inzet van minder gekwalificeerd personeel, stagiaires en vrijwilligers zou bij Thomashuizen ten koste gaan van de kwaliteit van de dienstverlening. Deze discussie over de bedrijfsvoering van de Thomashuizen en de rol van het pgb daarin raakt de zorgvernieuwing in het hart: het gaat om het beeld van de pgb als breekijzer dat mensen in staat stelt om de zorg zelf te kunnen regelen, met alle kinderziektes die daar aan kleven. Of als het Paard van Troje dat de poorten wijd open zet om onbeperkt te graaien in de zorggelden, met het WAO-debacle als doemscenario. Feit is dat Thomashuizen bij de laatste bezuinigingen op de pgb het voordeel van de twijfel kregen: de overheid heeft ze als enige voorziening niet gekort in hun budget.

Meer informatie:

Uitzending over Jolanda Venemahttp://www.geschiedenis24.nl/Jolanda-Venema.html

Uitzending over Brandon en behandeling gedragsmoeilijke gehandicaptenhttp://www.eo.nl/tv/devijfdedag/alex-oudman-toen-en-nu-1

Het persoonlijke verhaal van Hans van Putten is gepubliceerd in het boek: THOMAShuis, hoe zorg ook kan. Auteurs: Hans van Putten en Sara Schmidt. Spectrum  1e druk, 2009 | EAN: 9789049101169

Meer informatie over de Thomashuizenhttp://thomashuizen.nl/wonen.aspx

Over De Herbergierhttp://herbergier.nl/wonen.aspx

En het overkoepelende De Drie Notenbomenhttp://thomashuizen.nl/dedrienotenboomen.aspx

Hier een beknopte weergaven van het artikel in de Volkskrant waarin aan de hand van de Thomashuizen wordt betoogd dat het persoonsgebonden budget fraude in de hand werkt:
http://www.volkskrant.nl//Thomashuizen-gebruiken-zorggeld-om-huur-te-betalen.dhtml

image_pdfimage_print
Bookmark and Share

Comments

Leave a Reply





What is 16 + 7 ?
Please leave these two fields as-is:
IMPORTANT! To be able to proceed, you need to solve the following simple math (so we know that you are a human) :-)


  • About

    Rozenberg Quarterly aims to be a platform for academics, scientists, journalists, authors and artists, in order to offer background information and scholarly reflections that contribute to mutual understanding and dialogue in a seemingly divided world. By offering this platform, the Quarterly wants to be part of the public debate because we believe mutual understanding and the acceptance of diversity are vital conditions for universal progress. Read more...
  • Support

    Rozenberg Quarterly does not receive subsidies or grants of any kind, which is why your financial support in maintaining, expanding and keeping the site running is always welcome. You may donate any amount you wish and all donations go toward maintaining and expanding this website.

    10 euro donation:

    20 euro donation:

    Or donate any amount you like:

    Or:
    ABN AMRO Bank
    Rozenberg Publishers
    IBAN NL65 ABNA 0566 4783 23
    BIC ABNANL2A
    reference: Rozenberg Quarterly

    If you have any questions or would like more information, please see our About page or contact us: info@rozenbergquarterly.com
  • Like us on Facebook

  • Follow us on Twitter

  • Recent Rozenberg Quarterly Articles

  • Rozenberg Quarterly Archives