Toolkit dementievriendelijk ontwerpen ~ Hoe een architect kan helpen om langer thuis te blijven wonen

No comments yet

aap-noot-miesOktober 2014. Een gladde, glimmende vloer, chloorlucht in de keuken en bewegende gordijnen, het is allemaal not done. Wel aan te raden is het gebruik van absorberende, geluiddempende materialen, zware gordijnen, een keuken die naar eten ruikt en een badkamer naar zeep. Zo maar een greep uit de tips van de Toolkit Dementievriendelijk Ontwerpen, ontwikkeld door KAW architecten in opdracht van Kenniscentrum Wonen-zorg van Actiz Aedes. De auteurs bieden een overzichtelijke lijst do’s en don’ts die van nut zijn bij het ontwerpen en inrichten van woonruimtes voor mensen met dementie.

De uitgave bestaat uit drie delen, het eerste deel is thematisch van opzet, met aandacht voor de zintuigelijke waarnemingen. Het tweede deel gaat over aanpassingen in een zelfstandige woning. Het derde deel behandelt de tips waar rekening mee gehouden moet worden in een zorgcomplex. Met een indeling in geschikt en ongeschikt en door foto’s met foute voorbeelden, een rood kruis wordt in één oogopslag duidelijk gemaakt wat wel en niet aan te bevelen is. Maar de belangrijkste tip van deze uitgave staat in de inleiding. Dat is het advies aan ontwerpers om als het ware in de huid te kruipen van iemand met dementie en zich tevoren in te leven hoe deze een ruimte ervaart. De auteurs hebben zich intensief in de materie verdiept, valt ook op te maken uit de uitgebreide documentatie. Op basis van al die kennis komen ze tot hele praktische tips die ontwerpers ongetwijfeld veel houvast bieden. Toch ligt juist hier de Achilleshiel van deze prachtige catalogus. Want uit de introductie op het onderwerp valt op te maken dat een ontwerper niet kan volstaan met het afvinken van deze checklist, terwijl de Toolkit daartoe juist wel heel erg uitnodigt.

Overbruggen van twee werelden
Voor mensen die het besef van tijd en ruimte langzaam kwijtraken, is de indeling van een huis heel erg belangrijk, net als de inrichting van de woonruimte. Dementie is een complexe ziekte en mensen met dementie zijn niet over één kam te scheren, het gaat om mensen van vlees en bloed met een eigen achtergrond. Vandaar dat er rekening gehouden moet worden met een grote diversiteit in de aard en intensiteit van hun beperkingen en verschillen in stadia van dementie die te onderscheiden zijn. Dit vraagt heel veel van een ontwerper. Naast zijn vakkennis vereist dit ook inzicht in de betekenis van de beperkingen in het dagelijks leven van mensen en inlevingsvermogen in de dilemma’s waar ze tegen aanlopen. Het is lastig om het verschil te overbruggen tussen de wereld van het ontwerp en design en de complexe en kwijnende werkelijkheid van mensen met geheugenproblemen en toenemende dementie. Hier ligt nog wel een uitdaging voor een vervolguitgave.

Gigantische markt
Het thema komt regelmatig langs in het nieuws: de dubbele vergrijzing en in het kielzog hiervan het groeiend aantal mensen met dementie. Alles wijst er op dat het om een urgent maatschappelijk probleem gaat. De zorg krijgt het hier de komende decennia nog druk mee. Te meer omdat er binnen afzienbare tijd geen medicijnen op de markt komen om deze ziekte de kop in te drukken. Vandaar ook dat de overheid haast maakt met maatregelen om de kosten voor de zorg in de hand te houden. Bijvoorbeeld door het gebruik van woon- en zorgvoorzieningen af te remmen. En het beleid er op te richten dat mensen met ernstige geheugenproblemen of dementie langer thuis blijven wonen. Dit laatste ligt overigens voor de hand, want dit is in het algemeen ook de wens van ouderen zelf. Toch is nu al te voorzien dat het gros van de huizen niet voldoet aan de toekomstige eisen die samenhangen met de ouderdom en dementie. Goed beschouwd ligt hier een gigantische markt voor het bouwen en levensloopbestendig maken van woningen voor deze doelgroep. Ook de zorg is gebaat bij beter aangepaste huisvesting, want hun werkdruk wordt ontlast als er in woningen voldoende rekening wordt gehouden met de beperkingen vanhun cliënten. Want naast meer mantelzorg en de introductie van slimme technische hulpmiddelen, kan ook het aanpassen van huizen soelaas bieden om dementerenden langer thuis te laten wonen.

Een andere invalshoek
De uitgave van de Toolkit staat dan ook niet op zichzelf, er is veel aandacht voor dit onderwerp. Vergelijkbaar met deze Toolkit is de Handreiking voor comfortabel wonen met dementie, een recente uitgave van Platform31. Het doel van deze publicatie is om tips te geven voor aanpassingen die er aan bijdragen ondanks de dementie op een comfortabele manier thuis te kunnen blijven wonen. In deze in juni dit jaar verschenen uitgave, ligt het accent veel meer op de karakteristieken van deze ziekte in het dagelijks leven en de complexiteit ervan. Zo wordt er gewezen op de verschillende stadia van dementie en hoe je daar rekening mee kunt houden. In de Handleiding is de ziekte als uitgangspunt genomen om te kijken naar de wenselijkheid van aanpassingen. In de Toolkit daarentegen leggen de KAW architecten het accent op de design en ontwerpwerpkant en bieden ze handvatten die vooral heel handig zijn aan de tekentafel.

Een opplakdeur
Mensen met toenemende geheugenproblemen hebben behoefte aan houvast. En bij gebrek aan een medische oplossing, wordt druk gezocht naar manieren om de leefomstandigheden zo vertrouwd en comfortabel als mogelijk te maken. De dagelijkse woonomgeving van mensen met dementie is soms een inspiratiebron bij het bedenken van creatieve oplossingen. De True doors is daar een mooi voorbeeld van. Het gaat om het idee van de kunstenares Marieke van Diepen die een levensgrote foto van de vroegere deur van mensen met dementie plakte op hun anonieme deur in het verzorgingshuis. Daarmee wilde ze bereiken dat deze mensen zich bij het zien van hun oude deur weer thuis konden voelen. Het is zo maar een voorbeeld uit een stroom aan initiatieven die met elkaar gemeen hebben dat ze inspelen op de behoefte aan dingen van vroeger: herinneringen in beeld en geluid, muziek uit de jonge jaren of voorwerpen die als bruggetje kunnen helpen om dierbare herinneringen omhoog te halen.

Hier vindt u de Toolkit: http://www.kenniscentrumwonenzorg.nl/doc/dementie/Toolkit-dementievriendelijk-ontwerpen.pdf

Voor een uitgebreid overzicht van de literatuur en publicaties over dit onderwerp: http://www.kenniscentrumwonenzorg.nl/tools/toolkit-dementievriendelijk-ontwerpen/bronnen-en-verder-lezen

Over True doors en het verhaal achter de deur: http://truedoors.com/nl

image_pdfimage_print
Bookmark and Share

Comments

Leave a Reply





What is 9 + 5 ?
Please leave these two fields as-is:
IMPORTANT! To be able to proceed, you need to solve the following simple math (so we know that you are a human) :-)



Ads by Google

  • About

    Rozenberg Quarterly aims to be a platform for academics, scientists, journalists, authors and artists, in order to offer background information and scholarly reflections that contribute to mutual understanding and dialogue in a seemingly divided world. By offering this platform, the Quarterly wants to be part of the public debate because we believe mutual understanding and the acceptance of diversity are vital conditions for universal progress. Read more...
  • Support

    Rozenberg Quarterly does not receive subsidies or grants of any kind, which is why your financial support in maintaining, expanding and keeping the site running is always welcome. You may donate any amount you wish and all donations go toward maintaining and expanding this website.

    10 euro donation:

    20 euro donation:

    Or donate any amount you like:

    Or:
    ABN AMRO Bank
    Rozenberg Publishers
    IBAN NL65 ABNA 0566 4783 23
    BIC ABNANL2A
    reference: Rozenberg Quarterly

    If you have any questions or would like more information, please see our About page or contact us: info@rozenbergquarterly.com
  • Like us on Facebook

  • Follow us on Twitter

  • Recent Rozenberg Quarterly Articles


  • Ads by Google
  • Rozenberg Quarterly Archives