De metamorfose van een dorpshuis ~ Dorpshuis De Springbok ~ De Hoef

No comments yet

logo springbokMaart 2014. Een dorpshuis, volledig gerund door vrijwilligers, slaagt er in om bijna een half miljoen euro bij elkaar te krijgen voor een ingrijpende verbouwing. Het lijkt in deze tijd van bezuinigingen een sprookje. Maar in De Hoef, een kleine kern met nog geen 1000 inwoners, hebben ze dit echt voor elkaar gekregen. Vijf jaar geleden is hiervoor de basis gelegd toen het nieuw aangetreden bestuur besloot het roer om te gooien. Een droomscenario? Welnee, zeggen ze in De Hoef. ‘We wisten heel goed wat we wilden. En hebben heel consequent de deur voor iedereen opengezet. Met als gevolg dat er van alle kanten steun kwam, vooral uit het dorp zelf.’

De foto’s van de verbouwing liegen er niet om. De muren staan er nog, verder is zo’n beetje alles uit het oude dorpshuis De Springbok gestript. Aan niets is meer te zien waar de bar, de toiletten of de kleedkamers hebben gestaan.  ‘Het wordt helemaal opnieuw van de grond af opgebouwd,’ legt Toni van Bemmelen, penningmeester van het bestuur, uit als hij de plekken aanwijst waar een paar maanden geleden nog werd geklaverjast, waar schoolkinderen gymles kregen, de toneelvereniging repeteerde en de vrouwenclub De Springgeiten wekelijks samen verpoosde. ‘Het gebouw voldeed niet meer,’ aldus Bram Keizer, secretaris van De Springbok. Hij vertelt dat een aantal verenigingen zelfs een ledenstop in moest voeren omdat de ruimte te klein voor ze werd. Leo van den Hoek, die vijf jaar geleden voorzitter werd, legt het omslagpunt bij de komst van het nieuwe bestuur die in 2008 het besluit nam om echt een andere koers te varen.

Orde op zaken
De beelden van de verbouwing zijn een treffende metafoor voor de start van dat nieuwe bestuur. Het zag er destijds ook bestuurlijk allesbehalve rooskleurig uit: de verhoudingen met de direct omwonenden waren vertroebeld en contacten met de gemeente verliepen moeizaam. Niet alleen het gebouw kende achterstallig onderhoud. Van den Hoek: ‘We stonden voor de opgave om eerst intern schoon schip te maken. Als bestuur moesten wij de regie weer in handen zien te krijgen. We zijn toen als eerste gesprekken gaan voeren met onze eigen vrijwilligers en met alle groepen en verenigingen die gebruik maakten van De Springbok. Want zolang in eigen huis de zaken niet op orde zijn, heeft het geen zin met anderen in gesprek te gaan. Die klus moesten we dus klaren voordat we ons als serieuze partner naar buiten konden presenteren.’

Charmeoffensief
Na deze gespreksronde binnen de eigen gelederen, volgde een charmeoffensief naar buiten. Zo werden de omwonenden uitgenodigd, in een poging om op zijn minst weer on speaking terms met ze te raken. Daarna zijn de contacten met de gemeente aangehaald. Bram Keizer: ‘We hebben alle fracties uit de gemeenteraad in de Springbok uitgenodigd om persoonlijk kennis te maken. Dat was nog nooit gebeurd, het merendeel van de raadsleden kwam hier voor het eerst. Een van hen vertelde dat dit na drie jaar raadslidmaatschap zelfs het eerste bezoek was aan het dorp De Hoef. Uit de gesprekken met de raadsleden werd duidelijk dat ze geen idee hadden hoe het er bij De Springbok aan toeging. Zo keken ze er van op dat het hier de gewoonste zaak van de wereld is dat de vrijwilligers het dorpshuis zelf runnen. En niemand hier wordt betaald of een financiële vergoeding krijgt. Dat maakte indruk.’

Goede relatie
Inmiddels is er een goede verstandhouding opgebouwd met de gemeente en worden de raadsleden regelmatig op de hoogte gehouden. Bram Keizer: ‘Dat kwam goed van pas toen er in de gemeenteraad gesproken werd over de subsidies voor dorpshuizen en wijkcentra. Uit de cijfers bleek namelijk dat wij er tot dan toe heel bekaaid van af waren gekomen.’ De penningmeester lepelt de subsidiebedragen per inwoner uit zijn hoofd op. Voor De Hoef was dat volgens hem een bescheiden 4,35 euro per inwoner, Vinkeveen kreeg zo’n 20 euro per inwoner en in Wilnis ontvingen ze per inwoner maar liefst ruim 23 euro. Van Bemmelen: ‘Op zo’n moment merk je hoe belangrijk het is dat raadsleden langs komen en zich persoonlijk op de hoogte kunnen stellen van de situatie. Dat je een goede relatie met ze hebt. Dit heeft er zeker toe bijgedragen dat onze subsidie omhoog is geschoten van 5.000 naar 13.000 euro per jaar.’

Ambitie
Het bestuur had de zaken na circa twee jaar redelijk op orde. Er lag in ieder geval voldoende basis om na te denken over de toekomst en een volgende stap te zetten. Toni van Bemmelen:  ‘Er meldden zich nieuwe verenigingen die een ruimte bij ons wilden huren en de subsidie van de gemeente werd verhoogd. We zaten weer in de lift.’ Toch realiseerde het bestuur zich dat het financieel geen vetpot was, zeker gezien de kosten die op ze afkwamen. Toni van Bemmelen:  ‘Er was de voorgaande vijftien jaar weinig onderhoud gepleegd, het gebouw voldeed niet meer aan de eisen van veiligheid en de isolatie schoot te kort. De vraag die wij ons stelden was: gaan wij door met pappen en nathouden, of leggen wij de lat hoger en schroeven we onze ambities op?’ Dat laatste is het geworden.

Vakmensen
Ook nu weer koos het bestuur voor een open deur politiek. Verenigingen, vaste bezoekers, omwonenden, gemeente en dorpsgenoten, ze werden allemaal op de hoogte gebracht over de verbouwplannen en uitgenodigd mee te denken. Die uitgestoken hand is zeer gewaardeerd, blijkt uit de vele voorbeelden die de bestuursleden geven. Zo gingen de verenigingen en vaste gebruikers van De Springbok uit zichzelf op zoek naar ruimtes waar ze gedurende de verbouwing tijdelijk terecht konden. Bram Keizer: ‘Van alle kanten boden mensen hun diensten aan, de een om te helpen bij het sloopwerk, een ander maakte bouwtekeningen van de bar. En ga zo maar door. Er wonen in dit dorp heel veel vakmensen, die steken graag hun handen uit de mouwen voor het dorpshuis.’

Veel fondsen
De manier waarop het bestuur de financiering van de verbouwing rond heeft gekregen is een verhaal apart. En tegelijkertijd ook weer typerend voor de coöperatieve aanpak in De Hoef. Leo van den Hoek: ‘We zijn begonnen met het installeren van een werkgroep financiën. Die kreeg als taak om samen met onze penningmeester op jacht te gaan naar financieringsbronnen. Hier in de buurt woont een financieel expert die meteen bereid was om mee te denken toen we hem hierover benaderden. En dan merk je dat we in ons land onvoorstelbaar veel fondsen en subsidiemogelijkheden hebben. De werkgroepleden hebben ze stuk voor nagetrokken. In korte tijd zijn eindeloos veel formulieren ingevuld.’ Dat heeft ze geen windeieren opgeleverd. De penningmeester rekent voor dat er alles bij elkaar circa 450.000 euro is binnengehaald.

Geld op de plank
De succesvolle speurtocht naar geld in een tijd van financiële malaise is heel opmerkelijk.  ‘Je moet er wel veel voor doen,’ blikt de penningmeester terug op de vele afwijzingen die hij ook heeft gekregen. En wijst nog maar eens op het enorme papierwerk dat er aan te pas kwam.  ‘In een enkel geval waren we zo eigenwijs dat we het na een afwijzing nog een keer probeerden. En met succes, want je wordt er steeds bedrevener in. Er zijn ook zo veel factoren die een rol spelen. Soms komt je aanvraag op het goede moment binnen of heb je net dat beetje geluk.’ Het succes zo midden in de economische crisis doet bijna onwerkelijk aan. Leo van den Hoek:  ‘Maar ook in deze tijd van bezuinigingen loont het de moeite om zo’n exercitie naar fondsen en subsidies uit te voeren. Bij fondsen en overheden ligt eenvoudigweg nog heel veel geld op de plank. Wie met een aansprekend plan komt, maakt een goede kans. Daar ben ik van overtuigd.’

Renteloze lening
De grootste financiële bijdrage komt van zogeheten Leader-gelden uit Europa. Andere geldschieters zijn de gemeente De Ronde Venen, de provincie Utrecht, de Rabobank en het Oranje Fonds, met in het kielzog een aantal andere fondsen. Ondanks al deze bijdragen bleef de werkgroep financiën aan het eind van al hun inspanningen toch nog met een tekort zitten van 35.000 euro. En ook deze keer schoot het dorp weer genereus te hulp. Toni van Bemmelen:  ‘Een aantal verenigingen kwam met het aanbod om dat nog openstaande bedrag als renteloze lening beschikbaar te stellen. Daarmee lukte het alsnog om onze begroting rond te krijgen.’

Saamhorigheid
Begin juni 2013 is de opening en is de metamorfose van De Springbok voltooid. Het lijkt te mooi om waar te zijn, zo voorspoedig als het allemaal verlopen is. De eerste vraag die opkomt, is natuurlijk waar het geheim van dit succes in schuilt. Is het de mentaliteit van De Hoef? De sociale samenhang van een kleine kern die zich hier uitbetaalt? Zijn de mensen die er wonen zo coöperatief en praktisch ingesteld? Of is het puur toeval? ‘Wat hier gebeurt, past wel heel erg bij ons dorp, de saamhorigheid is er bijvoorbeeld altijd geweest,’ merkt Bram Keizer op. Hij vertelt over de bouwcommissie die van alle kanten hulp kreeg aangeboden. En refereert aan succesvolle dorpsacties in het verleden.  ‘Dat wij de mensen op hun deskundigheid aanspreken, komt natuurlijk ook omdat we heel goed van elkaar weten wie ergens goed in is,’  aldus Bram Keizer, in een poging om een verklaring te vinden voor de ongekende bereidwilligheid. Maar vraagt zich met een mengeling van trots en bescheidenheid af hoe uniek De Hoef daar in is.

Afspraak is afspraak
De drie bestuursleden zijn het er over eens dat een heldere regie een belangrijke voorwaarde is geweest voor het succes dat ze hebben geboekt. Ze kunnen met een gerust hart zo veel taken uit handen geven, omdat er duidelijkheid is over de gemaakte afspraken. En vertrouwen er op dat iedereen die ook nakomt. Leo van den Hoek noemt het bewonderenswaardig zo rolvast als men is bij het uitvoeren van de werkzaamheden.  ‘Ik heb nog niemand meegemaakt die de neiging had om op de stoel van het bestuur te gaan zitten. Of zich met andermans taken ging bemoeien. Afspraak is afspraak, is het devies. En je komt niet terug op beslissingen die genomen zijn, ook al ben je daar niet voor honderd procent gelukkig mee. Die mentaliteit is hier gemeengoed.’ Het bestuur heeft er op haar beurt volgens de voorzitter ook alles aan gedaan om zich consequent en betrouwbaar op te stellen. Leo van den Hoek:  ‘Het draait allemaal om communicatie. We hebben al die jaren geïnvesteerd in een goede verstandhouding met al onze partners.’

Gouden tip:
Zet bij de plannen die je maakt een stip aan de horizon, werk daar vervolgens consequent en doelgericht naar toe.

Het dorpshuis in De Hoef
Wie op internet rond wil kijken voor meer informatie over dit onderwerp:
– Voor meer informatie over De Springbok: www.dehoef.info. Dit is de website van het dorpscomité De Hoef. Na het lezen van het interview over De Springbok zal het niemand verbazen dat beide dorpsorganisaties nauw met elkaar verbonden zijn.
– Dorpshuizen zijn landelijk georganiseerd in een netwerk met een eigen site: www.dorpshuizen.nl Daar is ook een Vraagbaak te vinden met praktische informatie over de meest uiteenlopende onderwerpen: www.dorpshuizen.nl/pageid=46/Home.html
– Veel provincies hebben een eigen steunpunt voor dorpshuizen. De UVKK vervult die rol niet langer voor Utrecht. De volgende sites van andere provinciale organisaties bieden veel informatie over nieuwe ontwikkelingen.
In Limburg: www.spirato.nl
in Friesland: www.doarpswurk.nl
in Gelderland: www.federatie-dorpshuizen-gelderland.nl
– Over het zelfstandig runnen van een gemeenschapsaccommodatie is veel te doen. Diverse gemeenten dragen deze gebouwen uit bezuinigingsoverwegingen over aan bewoners. Dat gaat met vallen en opstaan. In deze publicatie proberen de auteurs op een rijtje te zetten wat er nodig is voor zo’n zelforganisatie. En vragen ze zich af of het wel echt een alternatief is. En wanneer zoiets als geslaagd aangemerkt kan worden: www.verwey-jonker.nl/doc/participatie/Condities-voor-zelforganisatie_web_8845%20Printversie.pdf (PDF)
– ‘De Nieuwe Jutter In de Rivierenwijk in Utrecht is een voorbeeld uit de stad van zo’n buurthuis waar de bewoners het beheer hebben overgenomen. Lees hoe het ze vergaat: Buurthuis De Nieuwe Jutter: geen blauwdruk, wel een succesverhaal
– Een opvallend onderdeel van het verhaal over De Springbok is ook de succesvolle fondsenwerving. Er is een dik boek van bijna 450 pagina’s met informatie over 688 vermogenfondsen en fondsen op naam. Deze uitgave is van de Vereniging van Fondsen in Nederland: www.walburgpers.nl
– Wie goed beslagen ten ijs wil komen kan verder te rade bij deze doe-het-zelf handleiding voor fondsenwervers: www.sw-sl.nl/sites/default/files/images/pdf/Fondsenwerving-SW-SL-totaal.pdf (PDF)
– Ook in de fondsenwerving gaat steeds meer online. Vandaar deze doorverwijzing als duwtje in de goede richting: www.sw-sl.nl/sites/default/files/images/pdf/Fondsenwerving-SW-SL-totaal.pdf (PDF)
– De Springbok heeft veel baat gehad bij Europese subsidies en bijdragen van de provincie. Informatie over deze subsidiemogelijkheden zijn te vinden via het Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG) en het meerjarenprogramma Agenda Vitaal Platteland (AVP).
– Dan nu een uitstapje naar een variant op dorpshuizen en wijkaccommodaties: de cultuurhuizen, ook wel Kulturhusen genoemd. Hier kiest men juist voor een professioneel model: multifunctionele accommodaties op professionele basis waar instanties en verenigingen gezamenlijk gebruik van maken. www.provincie-utrecht.nl/onderwerpen/alle-onderwerpen/cultuurhuizen
– Tot slot twee platforms van en voor bestuurders, managers en professionals in maatschappelijk vastgoed, waaronder gebouwen voor buurten, onderwijs, opvang, cultuur, sport, welzijn, informatie en zorg: www.bouwstenenvoorsociaal.nl en www.wijkplaats.nl/wijkplaats/

image_pdfimage_print
Bookmark and Share

Comments

Leave a Reply





What is 10 + 17 ?
Please leave these two fields as-is:
IMPORTANT! To be able to proceed, you need to solve the following simple math (so we know that you are a human) :-)



Ads by Google

  • About

    Rozenberg Quarterly aims to be a platform for academics, scientists, journalists, authors and artists, in order to offer background information and scholarly reflections that contribute to mutual understanding and dialogue in a seemingly divided world. By offering this platform, the Quarterly wants to be part of the public debate because we believe mutual understanding and the acceptance of diversity are vital conditions for universal progress. Read more...
  • Support

    Rozenberg Quarterly does not receive subsidies or grants of any kind, which is why your financial support in maintaining, expanding and keeping the site running is always welcome. You may donate any amount you wish and all donations go toward maintaining and expanding this website.

    10 euro donation:

    20 euro donation:

    Or donate any amount you like:

    Or:
    ABN AMRO Bank
    Rozenberg Publishers
    IBAN NL65 ABNA 0566 4783 23
    BIC ABNANL2A
    reference: Rozenberg Quarterly

    If you have any questions or would like more information, please see our About page or contact us: info@rozenbergquarterly.com
  • Like us on Facebook

  • Follow us on Twitter

  • Recent Rozenberg Quarterly Articles

  • Rozenberg Quarterly Archives