Zorglab2015 – Een andere kijk op de zorg in transitie

No comments yet

vintage-nursing-studentsZorgLab2015 brengt nieuwe ontwikkelingen in de sociale zorg onder de aandacht. Het katern is in april van dit jaar van start gegaan. Op een journalistieke manier volgt ZorgLab2015 hoopgevende initiatieven en succesvolle praktijken op het brede terrein van zorg en welzijn. En onderzoekt de potenties van aansprekende voorbeelden. Kenmerkend is ook de interesse in het proces van vallen en opstaan dat vooraf gaat aan de resultaten. Vandaar dat ZorgLab2015 deze initiatiefnemers soms langere tijd op de voet volgt.

De zorg staat zwaar onder druk. Er is kritiek op de organisatie van de zorg vanwege bureaucratie, schaalvergroting, marktwerking,  medicalisering en verschraling van het persoonlijk contact met professionals. De overheid voert tegelijkertijd ingrijpende veranderingen door in het zorgstelsel, veel zorgtaken van het Rijk gaan naar de gemeenten. Doorslaggevend hierbij is het vaste voornemen van de overheid om de komende jaren drastisch te bezuinigen op de zorg.

Tegen de verdrukking in is er sinds een jaar of tien ook sprake van een hoopvolle ontwikkeling. Dat is de opkomst van pioniers die hun pijlen niet richten op het beleid, de overheid of op grote zorginstanties, maar zelf alternatieven bedenken en vanuit persoonlijke motieven aan de slag gaan met eigen plannen. Aanvankelijk kleinschalig, improviserend, vaak voor dierbaren in eigen kring. Vaak ook met verder reikende ambities en een flinke dosis ondernemingszin. Dat werkt aanstekelijk en inspireert ook anderen om een burgerinitiatief te starten.

Kort samengevat zijn die initiatieven te typeren als: kleinschalig, van binnen uit, van onderop, duurzaam en dichtbij huis. Hieronder drie willekeurige voorbeelden:
– Austerlitz:  in dit Utrechtse dorp kwam in recordtijd een zorg coöperatie van de grond met een waaier aan diensten voor en door de dorpsbewoners.
– Het Odensehuis, een ontmoetingscentrum en activeringsplek voor mensen met beginnende dementie.
– Het Marcus Lutherus Huis, een toneelmaker ziet dat haar moeder vanwege een complexe ziekte niet de zorg en aandacht kan krijgen die ze nodig heeft. En besluit zelf een zorgvoorziening op te richten.

Interessant is dat dit gebeurt in een periode waarin:
– De betaalbaarheid van de zorg onder druk staat, en er naar verwachting een toenemende behoefte is aan zorgverlening.
– De overheid het zorgstelsel ingrijpend verandert, en de verantwoordelijkheid meer bij de burgers zelf legt.

Een crisis werkt onorthodoxe oplossingen in de hand, zo lijkt het wel. Niet alleen in de zorg. Er ontspint zich de laatste jaren een bredere beweging van burgerinitiatieven met overeenkomstige kenmerken. Een mooi voorbeeld is de revival van de aloude coöperatie als eigentijdse manier om op solidaire basis lokaal de zorg en de energiewinning te organiseren. Dat neemt momenteel een vlucht, dergelijke initiatieven hebben ongetwijfeld een voorbeeldfunctie. Daar komt bij dat ze financieel en publicitair de wind mee hebben.
ZorgLab2015 volgt deze alternatieven met belangstelling. Het gaat om  duurzame oplossingen met een breed maatschappelijk draagvlak. De projecten blijven in beeld als blijkt dat ze na een eenmalige subsidie of een tijdelijke stimuleringsbijdrage niet op eigen benen kunnen staan. Of geen vaste plek weten te bemachtigen in het zorgcircuit. Want niet alleen de  succesvolle paradepaardjes zijn de moeite waard om te volgen. Met een langdurige en journalistieke benadering, hopen we van begin tot eind te achterhalen tegen welke barrières ze oplopen.

ZorgLab2015 benadert zorg vanuit diverse sociale en maatschappelijke raakvlakken. Zorg en gezondheid zijn bijvoorbeeld keerzijden van dezelfde medaille. En zorg heeft ook te maken met onze leefstijl, met de manier waarop wij eten en drinken, bewegen, werken en recreëren. Met verschillen in leeftijd, gezondheid en inkomen. Met de plek waar we wonen, de buurt, het dorp, de tuin, het parkje en de natuur om ons heen. Of het gebruik van gezamenlijke  voorzieningen. ZorgLab2015 verkent deze verwevenheden.

Bij de selectie van de onderwerpen kijken we naar de volgende vier tendensen:

De vergrijzing
We worden steeds ouder en zijn op hoge leeftijd ook vitaler dan vorige generaties. ZogLab2015 laat mensen aan het woord die deze vergrijzing vanuit een nieuw perspectief benaderen en een andere invulling geven aan hun derde levensfase.
Onvermijdelijk dient zich op hogere leeftijd toch ook meer lichamelijk en ander ongemak aan. Het is de keerzijde van de vergrijzing die met name negatief uitpakt voor kwetsbare groepen, zoals mensen met chronische aandoeningen, dementie bijvoorbeeld. Hoe is de zorg voor hen geregeld? Waar wringt de schoen precies? En welke oplossingen zijn er te bedenken? We gaan op zoek naar antwoorden op die vragen en komen met inspirerende praktijkvoorbeelden.

De omgeving: sociaal, ruimtelijk en virtueel
Het is belangrijk om de omgeving te verkennen:
Sociaal: Een vitaal persoonlijk netwerk is een niet te onderschatten hulpbron, met name voor mensen die afhankelijk zijn van zorg. Die zien dat er gaten vallen in hun persoonlijk netwerk. Hoe voltrekt zich dit? En is dit proces van verschraling ook om te draaien?.

Ruimtelijk: Het gaat hier om een dagelijkse omgeving die al dan niet bijdraagt aan de zelfredzaamheid. En de vraag waar mensen zich in en om huis aan hechten. Wat vinden zij de gewenste omstandigheden in hun dagelijks leven? Zijn er in huis en daarbuiten obstakels die in de weg zitten? Hebben ze de noodzakelijke voorzieningen binnen handbereik?

Virtueel: Als derde zullen digitale technieken en contacten via sociale media en websites in toenemende mate een rol spelen. De oudere van nu zit niet achter de geraniums, maar is steeds vaker te vinden op sociale media, die surft op het net. En zal steeds vaker zorgafspraken op die manier willen regelen, of contacten met zorgverleners onderhouden; e-health is in opmars.

Het sombere scenario is dat de zorg verschraalt door een kanteling in het overheidsbeleid en drastische bezuinigingen in de uitgaven. De vraag is in hoeverre  omgevingsfactoren kunnen bijdragen aan veranderingen die de hulpbehoevenden ten goede komen.

nurseoncallDaar kan ZorgLab2015 op drie manieren aandacht aan besteden:
– Met aansprekende praktijkvoorbeelden. Er is een groeiend aantal burgerinitiatieven in de zorg. ZorgLab2015 besteedt aandacht aan duurzame oplossingen, initiatieven van onderop die ter plekke met direct betrokkenen worden ontwikkeld en uitgevoerd.
– Een andere mogelijkheid is door rond te kijken gaan naar particuliere of onopvallende initiatieven buiten de radar van overheden en instanties.
– De derde optie is deze vraag voor te leggen aan hulpbehoevenden, hun mantelzorgers en dierbaren. En onderzoek te doen naar de omgevingsfactoren.

Ontmoeting: Eenzaamheid en sociaal isolement zijn de komende decennia het hardnekkigste en grootste sociale probleem. Dit is des te schrijnend vanwege de toenemende behoefte aan zorg en het grote aandeel ouderen dat hierdoor aan huis gekluisterd is. Meer dan ooit zal er behoefte zijn aan ontmoeting, aan nieuwe wegen om persoonlijke contacten te onderhouden. Het denken over een fijnmazig netwerk van publieke ontmoetingsplekken is nog nauwelijks van de grond gekomen. Buurthuizen, winkels en voorzieningen zijn uit de buurten vertrokken. De vraag hierbij is welke alternatieven er aan komen. Nieuwe plekken om elkaar te kunnen treffen? Voorzieningen die beter bereikbaar worden? Krijgen buurthuizen een herkansing?

Organisatie van zorg: De manier waarop zorg geregeld wordt is snel aan het veranderen. De overheid doet een stap terug, mensen moeten het zelf zien te redden, zelfredzaamheid staat hoog in het vaandel. Grootschalige voorzieningen krijgen concurrentie van kleinschalige initiatieven dicht bij huis. Een nieuw type ondernemerschap in de zorg steekt de kop op, het onderscheid tussen commercieel en maatschappelijk ondernemerschap wordt minder scherp.  Het gemeenschappelijk ondernemerschap, de coöperatie als organisatievorm, is in opmars.
ZorgLab2015 volgt deze ontwikkeling op de voet, kijkt over de schouders mee bij nieuwe initiatieven. En wil bijdragen aan het delen van de kennis en ervaring die in de pioniersfase wordt opgedaan.

image_pdfimage_print
Bookmark and Share

Comments

Leave a Reply





What is 19 + 9 ?
Please leave these two fields as-is:
IMPORTANT! To be able to proceed, you need to solve the following simple math (so we know that you are a human) :-)



Ads by Google

  • About

    Rozenberg Quarterly aims to be a platform for academics, scientists, journalists, authors and artists, in order to offer background information and scholarly reflections that contribute to mutual understanding and dialogue in a seemingly divided world. By offering this platform, the Quarterly wants to be part of the public debate because we believe mutual understanding and the acceptance of diversity are vital conditions for universal progress. Read more...
  • Support

    Rozenberg Quarterly does not receive subsidies or grants of any kind, which is why your financial support in maintaining, expanding and keeping the site running is always welcome. You may donate any amount you wish and all donations go toward maintaining and expanding this website.

    10 euro donation:

    20 euro donation:

    Or donate any amount you like:

    Or:
    ABN AMRO Bank
    Rozenberg Publishers
    IBAN NL65 ABNA 0566 4783 23
    BIC ABNANL2A
    reference: Rozenberg Quarterly

    If you have any questions or would like more information, please see our About page or contact us: info@rozenbergquarterly.com
  • Like us on Facebook

  • Follow us on Twitter

  • Recent Rozenberg Quarterly Articles

  • Rozenberg Quarterly Archives