Alessandro Baricco ~ The Game


Alessandro Baricco. Ills. Joseph Sassoon Semah

Alessandro Baricco onderzoekt in The Game, opvolger van zijn zeer succesvolle boek De Barbaren[zie video onder artikel], de digitale revolutie en de gevolgen daarvan op onze beschaving. Deze revolutie heeft onze manier van denken en leven voorgoed veranderd. Maar lopen we niet het risico onze menselijkheid te verliezen in het digitale tijdperk? Waar en wanneer begon deze transformatie en waarheen leidt die ons?
Als een archeoloog onderzoekt Baricco de mijlpalen van de revolutie – van internet pioniers tot de uitvinding van de IPhone en Netflix, van het computerspel Space Invaders uit 1978 (de nulwervel van de digitale revolutie) tot kunstmatige intelligentie.

De Game is ontstaan uit de drang naar een leven zonder elite, net zoals de eerste technologische hulpmiddelen werden uitgevonden om de macht te vermalen door hem aan iedereen te geven. Nu heeft iedereen toegang tot elke informatie van de wereld, kan iedereen met iedereen communiceren en ook zijn mening geven, wat vroeger was voorbehouden aan de elite. Dankzij The Game is het monopolie van de elite niet langer onaantastbaar. In The Game zet Alessandro Baricco zich nadrukkelijk af tegen de oude elite die geen zin heeft de nieuwe wereld te begrijpen en zich ver weg houdt van de nieuw realiteit.

Baricco ziet het startpunt van de digitale revolutie in de zeventiger jaren als een digitale opstand tegen de rampzalige beschaving van de twintigste eeuw met zijn twee wereldoorlogen: die tragedie mag nooit worden herhaald. Informatica-ingenieurs, politieke militanten, hippies uit Californië zagen de technologie dan ook vooral als bevrijdingsinstrument, aldus Baricco. De digitale opstand richtte zich op de onbeweeglijkheid en de overmacht van elites door tools te bouwen die de beste bewegingsmarges garandeerden die de elites buiten konden sluiten. Ze braken de macht af en verdeelden die onder mensen.
Het logo van de vrijheidsstrijd werd: mens-toetsenbord-scherm, zowel een fysieke als mentale houding met de bereidheid de wereld via apparaten te benaderen. Apparaten werden een soort protheses, een verlengstuk van de mens.

Barricco markeert de presentatie van de iPhone door Steve Jobs, op 9 januari 2007, als het ontstaan van de Game.
‘In die telefoon – die geen telefoon meer was- was de logische structuur van computerspellen leesbaar (oersoep van de opstand), werd de houding van mens-toetsenbord-scherm geperfectioneerd, stierf het twintigste-eeuwse concept van diepgang, werd de oppervlakkigheid bekrachtigd als huisvesting van het zijn, en voorvoelde men de komst van post-ervaring.’
Voor Baricco is de Game de verzekering tegen de nachtmerrie van de twintigste eeuw: de voorwaarden om zoiets nog eens te laten gebeuren zijn ontmanteld. Maar er gingen ook mooie en waardevolle, unieke dingen ten onder, die we weer opnieuw moeten opbouwen met gebruikmaking van de Game en met zijn idee van design.

De Game heeft weliswaar geen grondwet, geen teksten waarmee ze wordt gelegitimeerd maar er zijn wel ’teksten’ waarin het genetisch erfgoed wordt bewaard, zoals Spacewar, een van de eerste computerspellen (1972), die de volledige genetische code van onze beschaving bevat. In die eerste computerspellen schemerde al de betekenis van computers door, de potenties van het digitale, de voordelen van de houding mens-toetsenbord-scherm, een bepaald idee van mentale architectuur, een idee van snelheid, de zaligverklaring van beweging, en het belang van puntentelling, aldus Baricco.
Maar nu worden ook de tekortkomingen zichtbaar: ten eerste is de Game moeilijk en vereist skills, die niet worden onderwezen. Ten tweede is nu een systeem ontstaan dat heeft geleid tot gigantische machtsconcentraties, die niet minder toegankelijk zijn dan de elites van de twintigste-eeuw. De derde tekortkoming is in het besluit om ‘de geraamte van de wereld’, de grote bolwerken van de twintigste eeuw, intact te laten: de staat, de scholen, de kerken.
Op dit moment hebben we geen oplossingen: het is nog niemand gelukt voor de Game een eigen model te bedenken van economische ontwikkelingen, sociale rechtvaardigheid en verdeling van rijkdom.
De rijken van de Game zijn nog steeds beperkt en rijk op een traditionele manier.

De grondleggers van de Game waren man, wit, Amerikaans en ingenieur/wetenschapper. De Intelligentie van nu is meer gevarieerd: er is behoefte aan vrouwelijke cultuur, aan humanistische kennis, aan een niet-Amerikaans geheugen, aan hedendaagse talenten en aan intelligentie uit de marges. Maar vooral het humanisme is belangrijk voor het voortbestaan van de Game. Mensen hebben behoefte zich mens te blijven voelen, nu men door de Game is gedwongen tot een hoog percentage kunstmatig leven. Kunstmatige intelligentie zal ons nog verder van onszelf afvoeren, dus dat betekent dat de komende honderd jaar niets waardevoller zal zijn dan alles waardoor de mensen zich mens voelen, aldus Baricco.
We moeten de identiteit van het soort bewaren en dat kan alleen als het humanisme de achterstand inloopt en toetreedt tot de Game. De Game moet van niet alleen geproduceerd door mensen, maar zich ontwikkelen naar een tool voor mensen.
We moeten komen tot contemporary humanities als setting van de Game, dan wordt het weer een verhaal van mensen en is de Game levensvatbaar.

Alessandro Baricco ~ The Game. Amsterdam, De Bezige Bij, 2019. ISBN 9789403147802

Bookmark and Share

Justus de Visser ~ Spagaat óf balans – Een verkenning van de nooit eindigende spanning tussen nationalisme en Europese integratie


Justus de Visser. Ills. Joseph Sassoon Semah

Na het succes van Justus de Vissers eerste boek Europa – Dáárom (2014) dat hij afsloot met een krachtig pleidooi voor het wij-gevoel (= samen in de EU), heeft hij nu een boek over het spanningsveld tussen het nationalisme en de Europese integratie geschreven. Spagaat of Balans is een heftig pleidooi om samen op te trekken en het debat met elkaar aan te gaan over de liberale democratie en een halt toe te roepen aan de nationalistische afbraak van de Europese orde. Populisme, Brexit, Catalonië, migratie en terrorisme, Turkije, Midden- en Oost-Europa, Rusland, Oekraïne, Georgië, het nationalisme is overal en ze komen in het boek uitgebreid aan bod, voorzien van vele voetnoten.

Spagaat of Balans is een strijdbaar en informatief naslagwerk voor een ieder die is geïnteresseerd in het hedendaagse Europa en zich wil verdedigen tegen nationalisme, xenofobie en illiberalisme. De Europese waarden als democratie, gelijkheid, vrijheid, mensenrechten en de rechtsstaat staan onder druk en moeten worden verdedigd. De Visser roept op te strijden tegen de politici die de sociale rechtsstaat, die de EU wil zijn, van binnenuit bedreigen.

Justus de Visser, die jarenlang diplomaat voor Nederland is geweest en werkzaam was op het Ministerie van Buitenlandse Zaken, ziet de bedreiging van het herlevend nationalisme niet primair als bedreiging van buiten, maar vooral als het ‘Kwaad’ in ons zelf. De Visser stelt zichzelf de vraag waar de liefde voor het eigen vaderland, dat wat we patriotisme noemen, de zoektocht naar geborgenheid, over gaat in haat tegen de ander, dat nationalisme is (dit onderscheid ontleent hij aan de vroegere Duitse Bondspresident Von Weiszäcker). Nationalisme is voor De Visser vooral een op mythe gebaseerd identiteitsbesef, zoveel verschillen we niet van elkaar. Het nationalisme komt vooral voort uit angst en gebrek aan erkenning en respect en dat brengt agressief gedrag met zich mee. De kiezer wil de natiestaat terug en politici spelen handig in op deze angst- en onlustgevoelens. We trekken steeds meer muren op, fysiek en mentaal. De grenzen komen weer terug en dat levert spanning op met de Europese eenwordingsambitie.

21eeuwse nationalisme leidt tot 21eeuwse machtspolitieke confrontaties, ook buiten Europa. President Trump maakt handig gebruik van nationale gevoelens zonder dat de consequenties zijn te overzien. Wat er buiten de grenzen van Europa gebeurt heeft enorme invloed op Europeanen en daarom moeten wij hechter aaneen sluiten, Europa moet verder integreren, zeker nu Amerika afstand neemt van Europa.

‘We kunnen niet langer volstaan een wetgevingsmachine te zijn, we zullen ook samen geopolitiek moeten gaan bedrijven, veiligheids- en defensiebeleid daaronder begrepen. Er valt geen tijd te verliezen- jammer genoeg is dat besef nog niet levend genoeg’, aldus Justus de Visser. Het is tijd voor een nieuwe politieke daadkracht. Read more

Bookmark and Share

Francis Fukuyama ~ Identiteit. Waardigheid, ressentiment en identiteitspolitiek


Francis Fukuyama – Ills. Joseph Sassoon Semah

Mensen hechten aan hun waardigheid stelde Francis Fukuyama in zijn invloedrijke boek Het einde van de geschiedenis. In ‘Identiteit. Waardigheid, ressentiment en identiteitspolitiek’ verklaart hij de huidige tijd vanuit diezelfde behoefte: erkenning van waardigheid.
Fukuyama stelt dat het moderne identiteitsconcept drie verschillende verschijnselen verenigt. Als eerste thymos, een universeel aspect van de menselijke persoonlijkheid dat naar erkenning hunkert. Als tweede het onderscheid tussen het innerlijke en het uiterlijke zelf boven de externe samenleving. En als derde een evaluerend idee van waardigheid: niet alleen een beperkte klasse heeft recht op erkenning, maar iedereen, waardoor het een politiek project is geworden.

Vroeger streefde de liberale democratie naar universele erkenning van burgerschap met onvervreemdbare rechten. In de negentiende eeuw gingen de opvattingen met betrekking tot waardigheid in de richting van een liberaal individualisme dat ingebed zou worden in de politieke rechten van moderne liberale democratieën en in de richting van collectieve identiteiten die door een natie of godsdienst gedefinieerd konden worden.

De kenmerken van de hedendaagse wereldpolitiek is dat de dynamische nieuwe krachten die haar bepalen nationalistische of religieuze partijen zijn, de twee gezichten van identiteitspolitiek, en niet op klasse gebaseerde linkse en rechtse partijen die zo prominent waren in de politiek van de twintigste eeuw. Het probleem met de huidige linkse partijen zijn de specifieke identiteitsvormen die zij steeds meer zijn gaan koesteren, aldus Fukuyama. In plaats van solidariteit te ontwikkelen rond omvangrijke collectieven zoals arbeidsklassen, hebben zij zich geconcentreerd op steeds kleinere groepen die op een bepaalde manier zijn gemarginaliseerd. Nu heeft identiteitspolitiek op basis van religie, ras, etniciteit of gender de overhand. Read more

Bookmark and Share

Carl Cederström ~ Ons geluksideaal – Een nieuwe blik op een versleten idee


Carl Cederström – Ills. Joseph Sassoon Semah

Carl Cederström, auteur van The Wellness Syndrome en ‘Desperately Seeking Self-Improvement’ onderzoekt in Ons Geluksideaal – Een nieuwe blik op een versleten idee onze opvattingen van geluk. Hij omschrijft het geluksideaal als een expressie van wat mensen wensen en verlangen als het gaat om het goede leven.

Het geluksideaal bereikte zijn hoogtepunt in de jaren zestig met de Oostenrijkse psychoanalyticus Wilhelm Reich en zijn onconventionele interpretatie van seksuele driften. Reich combineerde de eis om authentiek te zijn met de voorwaarde van seksueel genot: het ideaal van seksuele en existentiële bevrijding. Het ideaal dat dat het rijke Westen nu al bijna een eeuw beheerst zijn weliswaar geworteld in het begin van de twintigste-eeuwse Europese psychiatrie, en de tegencultuur van de jaren dertig, maar leidt alleen tot de huidige hedonistische consumentencultuur. Authenticiteit, genot, narcisme en zelfontplooiing vormen het hart van dit geluksideaal, en voor ons geluk zijn we zelf verantwoordelijk.
Multinationals en reclamebureaus dringen ons levens op die steeds meer onbevredigend, onzeker en narcistisch zijn. Zelfontplooiing werd decennia later niet een doel op zich maar een manier om je eigen marktwaarde te vergroten. Trainingscentra leerden grote groepen mensen hoe ze persoonlijke bevrijding konden combineren met financieel succes. Grote ondernemingen ontleenden inspiratie aan de ‘human potential movement’. Dit specifieke geluksideaal werd opgenomen en verwerkt in bedrijfsculturen. De grens tussen productie en consumptie aan de ene kant en het streven naar geluk aan de andere kant vervaagden. Geluk kon via werk worden bereikt.

Cederström vraagt zich af of nu, in een tijd van schaarste en onzekerheid, andere alternatieven zijn te bedenken voor een zinvol geluksideaal.
Hij sluit zijn boek optimistisch en ietwat hoogdravend af: “In plaats van geluk te definiëren in individualistische termen en waanvoorstellingen, zullen we het in de toekomst moeten zien als een collectieve strijd van toewijding aan de waarheid.”
Tegenover het hedonisme en individualisme van de vorige generaties stelt Cederström een andere visie op het goede leven, gekenmerkt door een grotere betrokkenheid bij de wereld. Als we ons laten leiden door liefde, vriendelijkheid en solidariteit kunnen wij onszelf en onze maatschappij opnieuw uitvinden.

Carl Cederström is verbonden aan de Stockholm Business School.

Carl Cederström – Ons Geluksideaal – Een nieuwe blik op een versleten idee. Ten Have, Amsterdam, 2018. ISBN 9789025906740

Bookmark and Share

Paul Scheffer ~ De vorm van vrijheid


Paul Scheffer – Ills. Joseph Sassoon Semah

Paul Scheffer (1954), publicist en hoogleraar Europese studies, schreef voor de Maand van de Filosofie 2016 het essay De vrijheid van de grens. In ‘De vorm van vrijheid ‘verdiept hij zijn inzichten omtrent grenzen verder, mede naar aanleiding van de vluchtelingencrisis, de Brexit, en de muur die Trump wil bouwen. Vrijheid zonder vorm is niet mogelijk: een open samenleving vraagt om grenzen, aldus Scheffer.

Paul Scheffer begint zijn boek met een filosofische beschouwing over de betekenis van het kosmopolitisme. Het kosmopolitisme is een principieel pleidooi om door het overbruggen van verschillen duurzame vrede voort te brengen, een belangrijke en ook omstreden traditie in het Europese denken. De filosofen Plato en Aristoteles waren de eersten die dachten over wereldburgerschap. De Renaissance plaatste later het ideaal van kosmopolitisme weer op de agenda. Scheffer gaat in op de filosofen Kant en Erasmus om te illustreren dat men al lang op zoek was naar een gelijkheidsideaal voorbij de grenzen, maar dat zij toch ook gevangen waren in vooropgezette ideeën met een religieuze of nationale strekking. Het kosmopolitisme en pacifisme van Erasmus hebben vanwege de beperkingen en ook tegenstrijdigheden van dat ideaal nu nog steeds betekenis. De vragen die Erasmus opwerpt als ‘Hoe verhouden macht en moraal zich in Europa’ en ‘Baseren we ons op een seculier uitgangspunt dat verder strekt dan een veronderstelde joods-christelijke erfenis?’ zijn nog steeds actueel.
Kant, met zijn filosofie van ‘de eeuwige vrede’ omarmt het wereldburgerschap, een scheiding der machten, gelijkheid voor de wet en het idee van vertegenwoordiging. Het primaat ligt bij de binnenlandse staatsordening in de internationale politiek, het volkenrecht behoort te zijn gebaseerd op een federalisme van vrije staten en het wereldburgerrecht behoort beperkt te zijn tot de voorwaarden van algemene gastvrijheid. Read more

Bookmark and Share

How To Explain Hare Hunting To A Dead German Artist


Joseph Sassoon Semah, My Beloved Country – That Did Not Love Me, rug and black oil paint, 100X70 cm, 1977 Photography: Ilya Rabinovich  – Courtesy of Joseph Sassoon Semah

Joseph Sassoon Semah, a Baghdad-born artist who now lives and works in Amsterdam, is about to embark on an extensive multi-site project, in Amsterdam, Jerusalem, and Baghdad. Berlin-based poet and author Mati Shemoelof talks with him about his years living as an artist in Israel versus being a Babylonian Jew and an artist in Europe. They discuss Judaism, diaspora, exclusion, and acts of concealment and building.

The artist Joseph Sassoon Semah has never before given an interview to an art publication in Israel. The Israeli art world has not adequately recognized his work. Although he showed in several important institutions in Israel and worked with key curators, it was negligible compared with the scope of his oeuvre, especially following his move from Israel to Europe. What would have happened had he stayed in Israel? Was he stumped by his diasporic state or was he ahead of his time in dealing with the Jewish component of his art? It is not merely an objective issue to be measured by the number of exhibitions, but rather the artist’s subjective sense of his position in the art field. I gather from Semah that he has remained on the outside, beyond the walls of Jerusalem. In Europe, too, and especially in the Netherlands, his work is not widely known yet. This interview stems from my own interest in Semah’s identity (we are both of a Jewish Iraqi descent) and his work, but also as an intra-European process of an artistic, inter-generational analysis attempting to formulate the role of Jewish culture in Europe.

Semah was born in Baghdad, Iraq, in 1948. His grandfather, Hacham Sassoon Kadoorie, was the chief rabbi of Baghdad’s Jewish community until his passing in 1971, even after they had all emigrated. In 1950, Semah and his family were uprooted from Iraq, and they moved to Israel. He grew up in Tel Aviv. Traumatized by his military service in the 1967 and 1973 wars, he chose exile and has been living in the Netherlands since 1981. The grandfather’s continued residence in Baghdad, along with some 20,000 more Jews, brings to mind Semah’s own position in Amsterdam (his grandfather did not immigrate to Israel, and Semah emigrated from Israel – both had chosen a diasporic existence as a Jewish minority under a Muslim/Christian majority), where he now lives with his partner, Linda Bouws. She runs the institute they co-founded, Metropool – Studio Meritis MaKOM: International Art Projects. My grandmother, Rachel Kazaz, had also been among the displaced Baghdadi Jews. My acquaintance with the pain and the uprooting enabled me to write about the mysterious affair that drove the Jews of Iraq to abandon their property, their culture, and their way of life within just a year; the affair that involved bombing Jewish centers in Baghdad, including the synagogue of Semah’s grandfather. [i] Read more

Bookmark and Share

  • About

    Rozenberg Quarterly aims to be a platform for academics, scientists, journalists, authors and artists, in order to offer background information and scholarly reflections that contribute to mutual understanding and dialogue in a seemingly divided world. By offering this platform, the Quarterly wants to be part of the public debate because we believe mutual understanding and the acceptance of diversity are vital conditions for universal progress. Read more...
  • Support

    Rozenberg Quarterly does not receive subsidies or grants of any kind, which is why your financial support in maintaining, expanding and keeping the site running is always welcome. You may donate any amount you wish and all donations go toward maintaining and expanding this website.

    10 euro donation:

    20 euro donation:

    Or donate any amount you like:

    Or:
    ABN AMRO Bank
    Rozenberg Publishers
    IBAN NL65 ABNA 0566 4783 23
    BIC ABNANL2A
    reference: Rozenberg Quarterly

    If you have any questions or would like more information, please see our About page or contact us: info@rozenbergquarterly.com
  • Like us on Facebook

  • Follow us on Twitter

  • Recent Rozenberg Quarterly Articles

  • Rozenberg Quarterly Categories

  • Rozenberg Quarterly Archives