Blauwdruk Europa ~ Interview met Alicja Gescinksa



Filosoof Alicja Gescinksa houdt een vurig pleidooi voor meer moraal in het openbare discours. We kunnen niet zonder moraal in het gesprek en moeten duidelijk zijn over welke waarden we willen uitdragen, zoals de ander erkennen, geïnspireerd zijn door verschillende culturen, en solidariteit creëren. Het is geen statisch gegeven, maar een eeuwigdurend proces: vrijheid moet je elke dag opnieuw veroveren. Erkenning van de wisselwerking tussen
verschillende landen, erfgoed e.d. is noodzakelijk, evenals een politieke vertaalslag. We hebben de EU nodig als overkoepelend orgaan, maar moeten wel sceptisch blijven kijken naar haar functioneren.

Geschinska heeft zelf een migrantenachtergrond, en moest leren loyaal te zijn in haar nieuwe land België. “Maar als je niet weet waar je vandaan komt, weet je niet waar je naar toe gaat.”

Blauwdruk Europa – Alicja Gescinska, interview Linda Bouws – 23 april 2013

Bookmark and Share

Alicja Gescinska ~ Van angst bevrijd


Je kunt bibliotheken vullen met filosofische traktaten over de liefde, maar over de haat is weinig gefilosofeerd. Nochtans is dat een belangrijk fenomeen. Een psychologisch verschijnsel dat geen mens vreemd zal zijn. In deze lezing wordt een specifiek aspect van de haat uitgelicht: de wijze waarop de haat zich verhoudt tot de vrijheid. De Duitse filosoof Max Scheler merkte begin vorige eeuw al op dat de haat en het ressentiment tot de ondergang van de vrijheid voeren, zowel op persoonlijk als maatschappelijk vlak. Scheler voorzag de triomf van het totalitarisme en inderdaad bewijzen de opkomst van het fascisme en de Tweede Wereldoorlog Schelers gelijk. Als haat en ressentiment opbloeien, wordt het bedje van de despoot gespreid. Net zoals dat gebeurt door morele passiviteit en onverschilligheid. Want het kwaad kan pas triomferen als mensen te goeder trouw onverschillig staan toe te kijken.

Al wie de vrijheid lief is, moet zich daardoor dan ook afvragen hoe het zit met de haat en het ressentiment in onze maatschappij. En met onze morele onverschilligheid. Bevrijdingsdag is daartoe een uitstekende gelegenheid. Hoe zit het dus met de haat en het ressentiment bij ons?
En met de angst ook, want ressentiment en haat worden gevoed door de angst. De angst dat we onze eigen toekomst niet in eigen handen hebben. In dat opzicht staat de vrijheid vandaag onder grote druk, want we leven in angstige tijden. We worden murw geslagen door allerhande crises. Financiële en economische crises. Maar ook met betrekking tot het onderwijs, onze democratische waarden en Europa zelf wordt steeds vaker van een crisis gesproken. Het vertrouwen in onze samenleving wankelt. En daarmee ook het geloof in onze democratische vrijheden.

Deze lezing is een aansporing om ons niet te laten misleiden door politici die angst cultiveren. Angst voor Europa. Angst voor de ander. Angst voor verscheidenheid. Angst voor al die Polen en Bulgaren die de Nederlandse bodem komen bezoedelen. Een angst die onlangs op confronterende wijze op het voorplan van de Nederlandse politiek verscheen. Angst kan snel omslaan in haat. En dat de vrijheid daarmee niet gediend is, mag duidelijk zijn. Vrijheid is geen voorrecht voor enkelen, maar het recht van allen. Ook van minderheden. Wie een verklikkersamenleving wil, waarin minderheden geviseerd worden op basis van geloof en afkomst, is geen democraat of vrijheidsstrijder. Laat ons dus vooral niet passief of onverschillig toekijken. Ons van kritisch commentaar onthouden. Laat ons de waarde van verdraagzaamheid en respect herwaarderen. Want zonder verdraagzaamheid en respect, kan er ook geen vrijheid zijn.

Vrijheidslezing 2012 Felix Meritis 5 mei 2012

Bookmark and Share

Shervin Nekuee ~ Historische bescheidenheid


Was ik vijf jaar eerder geboren dan was ik in 1978 bij het ontwaken van de revolutie in Iran een zestienjarige en bruikbare pion geweest in de onzichtbare hand van de geschiedenis. Ik was of de kant van de radicale islam opgegaan of een extremistische communist geworden of ik was omgekomen in
de loopgravenoorlog tussen Iran en Irak. Het is mij allemaal bespaard gebleven. Niet omdat ik de juiste morele keuzes heb gemaakt of heldendaden heb verricht. Nee, ik was simpelweg te jong.

Ik heb geen partij hoeven kiezen. Ik was te groen en derhalve nog onbruikbaar toen de meest turbulente gebeurtenissen uit de recente geschiedenis van Iran – mijn land van herkomst – zich voordeden. In een land dat in strijd was verwikkeld met zichzelf en daarnaast zo ongeveer met de hele wereld, heeft mijn leeftijd mijn leven en geweten gered.

Dit ‘toevalsbesef’ is een dwingend besef. Het zou moeten leiden tot bescheidenheid in het oordeel over hoe we ons verhouden tot de vulkanische momenten van de menselijke geschiedenis. De mens neemt deel aan de geschiedenis en heeft te maken met keuzes tussen goed en kwaad: vaker nog, tussen kwaad en erger. Maar wij zijn niet de makers van de geschiedenis, vaak zelfs niet die van onze persoonlijke levensloop.

Felix Meritis, Vrijheidslezing, 4 mei 2012

Bookmark and Share

Critique Of Heaven And Earth Equality ~ Religion And Political Emancipation According To Karl Marx


Introduction
Both left-wing and right-wing parties and movements claim to defend Western Values while demonstrating against Islam or against Islamophobia and Populism. From both sides we hear words like Liberty and Equality. Both sides are pointing to the Enlightenment as the core of European Values. When defending ‘European Civilisation’, everyone points to the French Revolution and its Manifesto, the Declaration of Human Rights. The French struggle against privilege, for equal political rights was the start of the political emancipation of the citizens that after 1789 spread all over Europe.

I think we all agree that the legacy of the French Revolution is worth to be defended, but there is a new struggle going on about its Interpretation: do the European Values come in a ready-made package, to be accepted and implemented by the whole world or at least by everyone coming to Europe? Or is the French Revolution still an unfinished business and do we still have to struggle for the realisation of equality and liberty in our societies? I would like to show you why I am of the opinion that the latter is the case, by looking more closely into the heritage of this project for liberty and equality from the 18th century.
I will do so, using a text of the German thinker Karl Marx. (Trier, 5 may 1818 – Londen, 14 march 1883) He is mainly known for his economical ideas about Capital and Labour, but his political texts are in no means less insightful.

If you want to know how equal and free a society is, it is always a good idea to look at the rights of those who are looked upon as ‘different’ from everybody else. Those who claim equal treatment because they are being discriminated against. Marx does exactly this. He addresses an issue that was debated fiercely during the 19th century, just like it is today. I am talking about the relation between State and Religion. Back then the big issue was the position of Jews in society. The state was not secular, but Christian, and Jews were second-class citizens with less rights than our minorities have now. Things are different today, but we can still recognize the questions of the 19th century: does Jews have to renounce their religion in order to obtain full citizenship? Are Jews a threat to society because of their different customs and religious practices? Today, we would never pose these questions in relation to Jews. But they are openly discussed in relation to Muslims.

Marx, of Jewish origin himself, intervenes in 1843 in the debate, publishing the essay Zur Judenfrage. On the Jewish Question, is written 24 years before Capital. In this text, he laid a fundament for his later work. The text is a polemic reaction to an earlier article called Jewish Question from Bruno Bauer, who belonged to the same philosophical-political group as Marx, the Hegelians.
His first point, which is crucial, is a change of perspective: while discussing the Jewish Question, do not look at the behaviour and aspirations of the Jews, but look at the role of the State. Marx uses the Jewish Question to analyse the mechanism of political emancipation in a modern society. In this endeavour, the criticism of religion is the condition of a criticism of politics.

Criticism of religion: what religion and political emancipation have in common
What are we talking about? We are talking about human rights. We have to realise that the original Declaration from 1789 was called Declaration of the rights of Man and of the Citizen (French: Déclaration des droits de l’homme et du citoyen) In 1948, when the UN adopted the Declaration it became the Universal Declaration of Human Rights. The Citizen disappeared.
That is striking, since the core of the analysis by Marx lies in the difference between ‘Man’ and Citizen’. In his words, between emancipation as such and political emancipation. By letting the Man and the Citizen fuse into the Human, an essential procedure of political emancipation is covered up. Who is this ‘Man’ in the Declaration?

Niemand anders als das Mitglied der bürgerlichen Gesellschaft. Warum wird das Mitglied der bürgerlichen Gesellschaft ‘Mensch’, Mensch schlechthin, warum werden seine Rechte Menschenrechte genannt? Woraus erklären wir dies Faktum? Aus dem Verhältnis des politischen Staats zur bürgerlichen Gesellschaft, aus dem Wesen der politischen Emanzipation. (p.363-364)
Read more

Bookmark and Share

Felix Meritis 2003 ~ Georgische week ~ Repetitie Supra!


In 2003 vond in Felix Meritis de Georgische week plaats, een uitwisselingsprogramma tussen Nederland en Georgië.
Onderdeel was de voorstelling Supra!, een co-productie van Ferrie de Geus & Noortje Bijvoets met dansers van de wereldberoemde volksdansschool in Kutaisi en acteurs van het Kutaisi Drama Theatre.

Bookmark and Share

Strijders voor het geloof? ~ Bouillon in Mekka en Baybars in Rome


historia - es,wikipedia.org

Ills.: es.wikipedia.org

‘De rapsoden worden vermoord.’
Kan een half legendarisch poëtisch relaas over historische gebeurtenis-sen uit een ver verleden van cruciaal belang zijn in de politiek? De Albaanse schrijver Ismail Kadare vindt het in elk geval een plausibel literair gegeven. In zijn roman Het Dromenpaleis (1992) speelt zo’n heldenlied een centrale rol.
Op een soirée met vele genodigden heeft de Ottomaanse vizier, een vooraanstaand lid van het oude Albaanse geslacht der Qyprilli’s, de zangers, de rapsoden, uitgenodigd die op de Balkan nog steeds het eeuwenoude epos over de heldendaden van oude Qyprilli’s ten gehore brengen. Het is een oud familiegebruik om dat eens per jaar te doen. En dit keer zijn niet alleen de Kroatische zangers gearriveerd, maar ook de Albaanse, met hun eigen versie van het epos. Kurt, broer van de vizier en nauw bevriend met de Oostenrijkse ambassadeur, heeft ze naar Istanboel gehaald. Gesuggereerd wordt dat dat een ernstige politieke provocatie is. Waarom, blijft duister.
Ebu Qerim, de jonge neef van de vizier, voelt de spanning die er in de lucht hangt. Gefluisterde, half afgebroken zinnen; toespelingen; mysterieuze opmerkingen over het epos, en de risico’s daarmee verbonden. Ebu Qerim begrijpt er weinig van. Hij voelt dat dit verband houdt met de manipulaties van de familie om hem een baantje te bezorgen in het Paleis voor Droomuitleg, maar weet niet hoe. En dan, op het hoogtepunt van de avond, valt de politie binnen. Er is algehele paniek.  Geschreeuw klinkt van achter gesloten deuren. ‘De rapsoden worden vermoord.’ (1992: 151)

Is zo’n gegeven ook plausibel voor wie zich vanuit wetenschappelijke invalshoek bezighoudt met de relatie tussen politiek en literatuur? Daar kan weinig twijfel over bestaan. Literatuur is een middel bij uitstek om mensen te manipuleren, en dat geldt ook voor schijnbaar onschuldige folkloristische genres als sprookjes en volksepiek. Onder het stalinistische regime werd daar bijvoorbeeld in de Sovjetunie op ruime schaal gebruik van gemaakt. Volksliteratuur werd op staatsbevel opgespoord en door literaire bewerking aan de communistische doelstellingen ondergeschikt gemaakt (Miller 1990: 9 ff.).
Speciaal liederen zijn een uitstekend middel om het groepsgevoel aan te wakkeren. Iedere supportersclub weet dat, en de overheid eveneens. De regering van Saoedi-Arabië vaardigt bij dreigende onlust tussen de bedoeïnenstammen dan ook onmiddellijk een verbod uit op het in het openbaar reciteren van poëzie (Kurpershoek 1992: 318), want liederen over heldhaftige overwinningen van de eigen stam op laaghartige concurrenten kunnen de gemoederen flink verhitten. Zo kan literatuur gebruikt worden om te komen tot de polarisatie die een voorwaarde is voor een, al dan niet gewapend, conflict: de eigen groep en die van de anderen moeten geschematiseerd worden, en van een duidelijke signatuur voorzien. De Goeden en de Kwaden dienen van elkaar te worden gescheiden.
Literatuur wordt, in allerlei vormen, ingezet om dat doel te bereiken. In dat kader wil ik hier een bepaald genre uit de middeleeuwse literatuur bekijken, en wel de literatuur waarin het conflict tussen de Arabieren en Europa, Saracenen en christenen, een centrale rol speelt. Heilige oorlog, Strijd voor het Geloof: kruistocht aan de ene, jihâd aan de andere kant. Hoe kreeg dat conflict gestalte in de middeleeuwse fictionele literatuur?
De vraag krijgt een extra actualiteitswaarde door de frequentie waarmee het woord ‘kruisvaarders’ de laatste jaren opduikt bij militante islamitische groeperingen. Het wordt dan gebruikt voor ‘westerse’ staten die militair geweld gebruiken tegen islamitische landen. Het woordgebruik sluit aan bij de moderne anti-westerse Arabische polemiek die het verleden, te beginnen met de kruistochten, graag gebruikt om de noodzaak van een voortdurende strijd tegen de bedreiging van het christendom te benadrukken. Read more

Bookmark and Share

  • About

    Rozenberg Quarterly aims to be a platform for academics, scientists, journalists, authors and artists, in order to offer background information and scholarly reflections that contribute to mutual understanding and dialogue in a seemingly divided world. By offering this platform, the Quarterly wants to be part of the public debate because we believe mutual understanding and the acceptance of diversity are vital conditions for universal progress. Read more...
  • Support

    Rozenberg Quarterly does not receive subsidies or grants of any kind, which is why your financial support in maintaining, expanding and keeping the site running is always welcome. You may donate any amount you wish and all donations go toward maintaining and expanding this website.

    10 euro donation:

    20 euro donation:

    Or donate any amount you like:

    Or:
    ABN AMRO Bank
    Rozenberg Publishers
    IBAN NL65 ABNA 0566 4783 23
    BIC ABNANL2A
    reference: Rozenberg Quarterly

    If you have any questions or would like more information, please see our About page or contact us: info@rozenbergquarterly.com
  • Like us on Facebook

  • Follow us on Twitter

  • Recent Rozenberg Quarterly Articles

  • Rozenberg Quarterly Categories

  • Rozenberg Quarterly Archives


  • Ads by Google