Niet leerlingen, maar volwassenen moeten pesten indammen

4 Comments

straatPesten staat volop in de belangstelling sinds het dit schooljaar (2013) bij enkele tieners mogelijk (mede) tot zelfdoding heeft geleid. Uit onderzoek blijkt dat pesten in 2012 intensiever is geworden: het aantal pesters neemt af maar zij maken meer slachtoffers. Staatssecretaris Dekker wil dat scholen pestgedrag terugdringen met een bewezen effectieve aanpak. Maar welke dan?

Als we de pestprogramma’s op de website van het Nederlands Jeugd Instituut (http://www.nji.nl) bestuderen, zien we hoeveel tijd en geld op scholen worden verspild aan benaderingen die niet bewezen effectief zijn.
Meestal stopt het pesten slechts gedeeltelijk of tijdelijk. De nieuwste trend is een training aan hele klassen, waarbij leerlingen leren om elkaar aan te spreken op pestgedrag. Maar ook daarvan mogen wij niet te veel verwachten, want het pesten gaat daarna in 60% van de gevallen gewoon door.

Dat laatste is niet verbazingwekkend. Uit schriftelijke leerling-enquêtes in het Voortgezet Onderwijs over de omgangssfeer in de klas blijkt dat meerdere klasgenoten bij onprettig gedrag daar regelmatig iets van zeggen. Echter, bij de vraag of dat helpt, schrijven zij vrijwel allemaal: ‘Nee, even later gebeurt het weer.’ Of: ‘Nee, want dan krijg ik zelf een snauwerige opmerking terug.’

De prikkel die uitgaat van corrigerende opmerkingen van klasgenoten is voor veel pesters te zwak. Pesten is een vorm van groepsvermaak; iets doen waar je samen over kunt lachen fungeert als een krachtig bindmiddel in de eigen vriendenkring en levert een gevoel van superioriteit op. Die ‘winst’ laten de lolbroeken zich niet zomaar ontfutselen. Ook niet door klasgenoten.

Daarom zullen volwassenen hun volle gewicht in de schaal moeten leggen, telkens weer, bij elke pesterij. En leerlingen moeten vanaf de eerste schooldag ingeprent krijgen dat zij pesterijen die niet tijdig stoppen bij een volwassene moeten melden. Die roept betrokken leerlingen vervolgens bij zich, waarna iedereen die andermans grenzen niet heeft gerespecteerd een corrigerende maatregel opgelegd krijgt.

Onlangs, toen opmerkingen van klasgenoten vergeefs bleken, voerde een afdelingsleider zo’n gesprekje. Eerst werd met de pester overeengekomen om geen dingen meer te zeggen als ‘Homo, flikker’ en ‘Je bent lelijk’. Daarna zette de afdelingsleider de ‘als niet, dan’-procedure uiteen: Als de pester vergeet zich aan de afspraak te houden, zal het slachtoffer hem eerst twee duidelijk omschreven stopsignalen geven.

Het eerste stopsignaal zou bestaan uit een ik-boodschap: Ik vind je gedrag vervelend, hou ermee op. Het tweede stopsignaal luidde: Nu doe je het weer; als je niet stopt omdat ik het vraag, vraag ik aan de afdelingsleider wat ik dan voortaan beter kan doen of zeggen.
Als de pester daarna volhardt, geldt de afspraak dat het slachtoffer het probleem bij de afdelingsleider meldt.

Tenslotte kwamen de consequenties ter sprake, die de eerstvolgende pest-melding voor de pester zou hebben. Die zou dan een flinke schrijftaak over het eigen pestgedrag krijgen die ouders moeten tekenen. Tevens zou bij de ouders worden aangekaart dat bij voortduring van het pestgedrag hulp of gedragstherapie nodig is, zodat de pester ander groepsgedrag kan leren.

Huh? Opeens ging de pester rechtop zitten, want die voetbalt in zijn vrije tijd liever dan dat hij een middag per week kwijt is aan een gedragstherapie.
Zover wilde de pester het niet laten komen. Dus opeens wilde hij nauwgezet de procedure verifiëren en vroeg aan het slachtoffer:
‘Wat is ook alweer precies je tweede waarschuwing?’
Behulpzaam herhaalde het slachtoffer:
‘Nou, dat als je het weer doet, ik het ga melden bij de afdelingsleider.’
De pester luisterde aandachtig en knikte.

Hoe het afliep?
Het voormalige slachtoffer meldt na enkele weken desgevraagd dat hij ‘nog geen enkele keer heeft hoeven waarschuwen’. Dat komt, denkt hij, omdat de ex-pester als hij nu in de klas grappen maakt af en toe omkijkt om te zien of het ex-slachtoffer die grappen nog wel in orde vindt.

Als volwassenen systematisch op kalme, luchtige toon aan élke pesterij goed doordachte maatregelen verbinden, wijzigen vrijwel alle pesters hun gedrag. Zo kunnen we pesterijen in kleine kring stoppen, zonder hele klassen met het pestprobleem op te zadelen. Dan hoeven leerlingen niet behalve op de les óók nog op het pestgedrag van een handjevol klasgenoten te letten. Op een eenvoudige goedkope wijze kunnen we zodoende elke plagerij stoppen voordat het pesten wordt.


Astrid Boon is als orthopedagoge en extern vertrouwenspersoon verbonden aan een veertiental scholen voor Voortgezet Onderwijs in Amsterdam en omstreken.
Astrid Boon schreef Straf/Regels – Praktijkverhalen uit de school. Zie: http://www.augustus.nl – Eerder bij Rozenberg Publishers verschenen onder titel Wie de leerling liefheeft.
Samen met Leo Prick schreef ze Te gezellig in de klas, dat ook bij uitgeverij Augustus verscheen.

De website van Astrid Boon: http://snuggerstraffen.nl

image_pdfimage_print
Bookmark and Share

Comments

4 Responses to “Niet leerlingen, maar volwassenen moeten pesten indammen”

  1. Irene Wing Easton
    July 3rd, 2013 @ 6:14 pm

    Wat een goed artikel waar ik me echt helemaal in kan vinden. Ik neem aan dat dit protocol niet alleen voor het Voortgezet Onderwijs maar ook voor de Basisscholen aan te bevelen is?
    Ik hoop dat veel mensen die werkzaam zijn in het onderwijs maar ook ouders/verzorgers dit artikel gaan lezen.
    Veel succes!
    Irene Wing Easton (auteur ‘Moe is Moe maar voldaan’)

  2. RQ
    July 5th, 2013 @ 10:41 am

    Astrid Boon is tot eind augustus niet online. Het antwoord op uw vraag over basisscholen, mevrouw Wing Easton, zal daarom op zich laten wachten.

  3. Rinus Rodenburg
    July 3rd, 2013 @ 7:01 pm

    En dat is misschien wel de reden dat er zoveel scholen (van basisschool t.e.m. het VWO) zijn die het Pestbriefje gaan gebruiken.

  4. René Arns
    July 8th, 2013 @ 12:56 pm

    Duidelijk grenzen stellen met consequenties is dat wat aanspreekt, zo blijkt hieruit helder. Wordt dit consequent en systematisch gedaan dan stopt het pesten helemaal. Dat blijkt uit de praktijk met de aanpak die M5 heet. Steeds meer scholen passen dit met succes toe. Gelukkig maar. Samen maken we het veilig op school, het kan!

Leave a Reply





What is 18 + 20 ?
Please leave these two fields as-is:
IMPORTANT! To be able to proceed, you need to solve the following simple math (so we know that you are a human) :-)


  • About

    Rozenberg Quarterly aims to be a platform for academics, scientists, journalists, authors and artists, in order to offer background information and scholarly reflections that contribute to mutual understanding and dialogue in a seemingly divided world. By offering this platform, the Quarterly wants to be part of the public debate because we believe mutual understanding and the acceptance of diversity are vital conditions for universal progress. Read more...
  • Support

    Rozenberg Quarterly does not receive subsidies or grants of any kind, which is why your financial support in maintaining, expanding and keeping the site running is always welcome. You may donate any amount you wish and all donations go toward maintaining and expanding this website.

    10 euro donation:

    20 euro donation:

    Or donate any amount you like:

    Or:
    ABN AMRO Bank
    Rozenberg Publishers
    IBAN NL65 ABNA 0566 4783 23
    BIC ABNANL2A
    reference: Rozenberg Quarterly

    If you have any questions or would like more information, please see our About page or contact us: info@rozenbergquarterly.com
  • Like us on Facebook

  • Follow us on Twitter

  • Archives